Avtomobil öz detallarından çox şey danışa bilər. Hətta loqosuz olsa belə, diqqətli şəxs tez-tez onun hansı bazara nəzərdə tutulduğunu müəyyən edə bilər. Belə diqqətçəkən xüsusiyyətlərdən biri – arxa dönmə siqnal lampalarının rəngidir. Avropada və dünyanın əksər ölkələrində onlar narıncıdır, ABŞ-da isə tez-tez qırmızı görünür, sanki stop lampaları ilə birləşib.
HİT.az xəbər verir ki, avtomobil istehsalının ilk illərində ümumiyyətlə dönmə siqnalları olmayıb – mexaniki “semaforlar” istifadə olunub, bədənindən çıxırdı. Sonradan siqnal rəngləri standartlaşdırıldı və müxtəlif ölkələr fərqli yollar seçib.
Avropada, 1960-cı illərin sonunda BMT tərəfindən qoyulmuş qaydaya görə, arxa nişanverici lampalar yalnız narıncı olmalıdır. Bu siqnalın qırmızı stop və dayaq işıqlarının fonunda daha yaxşı görünməsi hesab edilir. Lakin ABŞ-da öz qaydaları var: arxa nişanverici həm narıncı, həm də qırmızı ola bilər.
Maraqlısı budur ki, bəzən filmlərdə amerikalılar siqnalları “sarı” adlandırırlar və bu, bəzilərini çaşdırır. Əslində normativ sənədlərdə “kəhrəba rəngli” termini istifadə olunur, amma gündəlik danışıqda sadəcə “narıncı” və ya “sarı” deyilir.
2000-ci illərdə aparılmış bir sıra araşdırmalar göstərib ki, arxa nişanvericiləri narıncı olan avtomobillər dönüş və ötmə zamanı daha az qəza törədir. Səbəb sadədir: sürücülər dönüş siqnalını əyləc siqnalından daha yaxşı və sürətlə ayırd edə bilirlər.
Lakin ABŞ qanunları dəyişməyib. Əsas səbəblərdən biri – iqtisadiyyatdır. Qırmızı nişanverici arxa faraların konstruksiyasını sadələşdirir: az bölmə, az kabel, idarəetmə bloku daha sadə olur. Bir maşında qənaət kiçik olsa da, milyonlarla nüsxədə böyük məbləğə çevrilir.
Bundan əlavə, XX əsrdə ABŞ avtomobil sənayesi tənzimləyici orqanlara böyük təsir göstərib və iri şirkətlər öz qanun layihələrini lobbilləşdirib. Onlar üçün yerli bazar üçün detalların vahidləşdirilməsi beynəlxalq standartlardan daha vacib idi.
Bu gün bir çox modellər iki variantda istehsal olunur. Eyni avtomobil ABŞ və Avropa üçün kiçik detallar, o cümlədən arxa faralar baxımından fərqlənə bilər. Əgər ABŞ model avtomobil rəsmi olaraq Avropa İttifaqında satılırsa, ona narıncı nişanvericilər quraşdırılmalıdır. Qırmızı nişanvericilərin qadağan olunmasının səbəbi statistikadan aydın olur: müxtəlif məlumatlara görə, narıncı siqnallardan istifadə zamanı toqquşma riski 28%-ə qədər azalır.
Buna görə bəzi markalar, əvvəllər qırmızı nişanverici istehsal edən (məsələn, Yaponiya və Koreya), indi təhlükəsizlik və vahidlik üçün ABŞ modellərində də narıncı lampalar quraşdırırlar. Lakin ABŞ bazarı qırmızı nişanvericidən tam imtina etməyib. Onlar daha çox pikaplarda, SUV-lərdə və əsasən daxili bazara nəzərdə tutulmuş modellərdə görünür.
ABŞ-dan sərt rəng tələbləri olan ölkələrə avtomobil gətirərkən çətinliklər yaranır. Bəzən bütün faranı Avropa analoqu ilə əvəz etmək lazım gəlir. Başqa hallarda sahiblər lampanı düzəldir – məsələn, onu yaşıl boyayaraq qırmızı difuzor ilə daha “narıncı” rəng əldə edirlər.
LED faraların inkişafı ilə artıq qənaət o qədər vacib deyil. Müasir LED modullar siqnalları eyni blokda da ayırmağa imkan verir. Buna görə get-gedə daha çox istehsalçı bazardan asılı olmayaraq narıncı nişanvericilərə keçir.
Beləliklə, indi hətta iri ABŞ istehsalçıları yeni modellərdə “normal” nişanvericilərdən istifadə edir, qırmızılar isə yalnız filmlərdə və fotolarda qalan keçmiş bir iz kimi qalır.
Samir
