Mançester Universitetinin neyrobioloqları müəyyən ediblər ki, daha uzun və stabil gündüz işığına məruz qalmaq gündəlik həyatda kognitiv funksiyaları əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdırır. 

HİT.az xəbər verir ki, tədqiqatın nəticələri "Communications Psychology" (ComPsy) jurnalında dərc olunub.

Bu iş laboratoriya şəraitində yox, real həyat şərtlərində işığın təsirini araşdıran ilk tədqiqatlardan biridir. Bir həftə ərzində 58 yetkin iştirakçı biləklərinə işıq səviyyəsini və müddətini qeyd edən sensorlar taxıb. İştirakçılar xüsusi smartfon tətbiqi vasitəsilə kognitiv tapşırıqları da yerinə yetiriblər. Bu, işıq rejimi ilə diqqət, yuxululuq və reaksiya sürəti göstəricilərini müqayisə etməyə imkan verib.

Analiz göstərib ki, parlaq gündüz işığı şəraitində iştirakçılar daha az yuxulu hiss edir, diqqətlərini daha yaxşı cəmləşdirir və stimullara 7–10% daha sürətli reaksiya veriblər, sönük işıq şəraitinə nisbətən. Oxşar effekt həm qısa müddətli parlaq işıq təsirində, həm də bir neçə gün davam edən stabil işıq rejimində müşahidə olunub.

Xüsusilə üstünlüklər daha əvvəl yatmağa gedən insanlarda açıq-aydın görünüb: bu qrup parlaq işıq şəraitində səhərlər daha enerjili olur və axşam saatlarında daha tez yuxu hiss edib. Eyni zamanda, günün vaxtı və oyanıq qalma müddəti özü kognitiv göstəricilərə əhəmiyyətli təsir göstərmirdi – əsas amil məhz işıqdır.

Alimlər bu effekti göz retinasındakı xüsusi hüceyrələrin – ipRGC sistemi və içindəki fotopiqment melanopsin ilə əlaqələndirirlər. Bu hüceyrələr xüsusilə mavi-yaşıl spektrə həssasdır və sirkadiyan ritmlərin, oyanıqlıq səviyyəsinin və diqqətin tənzimlənməsində iştirak edir.

Samir