Böyük Britaniyada, Uelsin cənub sahilində park ərazisinin altında indiyədək ölkədə tapılmış ən böyük Roma villası aşkar edilib. Arxeoloqlar tapıntını “Port-Tolbotun Pompeyi” adlandırırlar.

Hit.az xəbər verir ki, bu barədə “The Independent” nəşri yazır.

Qalıqlar Port-Tolbot şəhərinin kənarında yerləşən Marqam parkında sənayeöncəsi irsin araşdırılması zamanı üzə çıxıb. “Terradat” şirkəti tərəfindən aparılan geofiziki tədqiqatlar burada gözlənilməz dərəcədə iri Roma villa kompleksinin izlərini müəyyən edib.

Tədqiqatçıların fikrincə, villa miqyasına görə çox böyükdür və region üçün analoqu olmayan qorunma səviyyəsinə malikdir.

Alimlər hesab edirlər ki, bu obyekt Uelsin milli tarixi barədə misilsiz məlumatlar təqdim edə bilər.

Layihənin rəhbəri, Mirasın tədqiqi və tədrisi mərkəzinin (CHART) dosenti və həmdirektoru doktor Aleks Lenqlends bildirib ki, tapıntı son dərəcə heyrətamizdir:

“Biz həmişə romano-britaniya dövrünə aid nəsə tapacağımızı düşünürdük, lakin bunun bu qədər aydın formalaşmış və eramızın birinci minilliyinin əvvəllərində Cənubi Uelsdə baş verənləri anlamaq baxımından bu qədər böyük potensiala malik olacağını heç vaxt xəyal etmirdik”.

Ərazi qədim park sahəsində yerləşdiyi üçün komanda yüksək qorunma səviyyəsi gözləyir. Bu torpaq heç vaxt kənd təsərrüfatında istifadə olunmayıb və şumlanmayıb. Arxeoloqlar mozaikalar, daş döşəmələr, boyalı suvaqlar, isti döşəmə sistemləri və hətta yüksək səviyyəli heykəllər tapacaqlarına ümid edirlər.

Doktor Lenqlendsin sözlərinə görə, bu məkan yemək, əyləncə, var-dövlət və güc nümayişi üçün istifadə olunub:

“Demək olar ki, bura təkcə Cənubi Uelsdən deyil, ehtimal ki, bütün Britaniyadan yüksək vəzifəli şəxslər gəlirdi. Bu tapıntı Roma Britaniyası, xüsusən də Roma Uelsi və üçüncü əsrin sonu – dördüncü əsrdə burada baş verənlər barədə təsəvvürümüzü köklü şəkildə dəyişə bilər”.

Bununla belə, binanın dəqiq istifadəsi və tənəzzülə uğrama səbəbləri ilə bağlı hələ də çoxlu suallar qalır. Villa 43x55 metr ölçülü hasarlanmış ərazidə yerləşir. Alimlərin ehtimalına görə, bu hasar ya erkən dəmir dövrünə aid müdafiəli yaşayış məskəninin qalıqlarıdır, ya da gec Roma dövründə şərqdən və qərbdən mümkün hücumlardan qorunma ehtiyacını əks etdirir.

Bundan əlavə, cənub-şərqdə yerləşən başqa bir tikilinin izləri də aşkarlanıb. Bu bina ya iri kənd təsərrüfatı anbarı, ya da ərazinin sonrakı tarixi ilə bağlı tikili ola bilər – bəlkə də post-Roma dövrü liderləri və onların tərəfdarları üçün toplantı zalı.

Layihənin ilkin məqsədi artıq Marqam abbatlığı – sistersians monastırı ilə tanınan bu ərazinin zəngin tarixinə yerli marağı artırmaq olub.

Qeyd edək ki, Roma imperiyası ilə bağlı digər tədqiqatlar Avropadakı Roma yollarının uzunluğunun əvvəl düşünüldüyündən azı iki dəfə çox olduğunu göstərib. Alimlər sübut ediblər ki, romalılar təkcə əsas magistrallar deyil, həm də şəhərlər və villalar arasında yollar salıblar. Nəticədə imperiyanın çiçəklənmə dövründə İspaniyadan Suriyaya qədər olan ərazilərdə ən azı 300 min yol mövcud olub.

Samir