Miosen dövrünün ortalarından sonuna qədər Avropa, Asiya və Afrika ərazilərində yaşayan bu qeyri-adi məməli çağdaş insanı heyrətləndirərdi. Uzun, incə ayaqlara malik idi, lakin ayaqları iri, əyilmiş dırnaqlarla bitirdi və başı atın başına bənzəyirdi.

HİT.az xəbər verir ki, təkamül bioloqu Skott Trevers "Forbes" üçün yazısında Chalicotherium (xalikoterium) haqqında danışıb. Onun sözlərinə görə, bu heyvanlar konvergent təkamülünün ən parlaq nümunələrindən biridir – yəni qohum olmayan canlılar müstəqil şəkildə oxşar xüsusiyyətlər inkişaf etdiriblər.

Qarışıq anatomiyaya malik məməli

1985-ci il tədqiqatına görə, xalikoteriumlar təxminən 16 milyon il əvvəl yaşamışdır. İlk fosillər Afrika, Avropa və Asiyada tapılıb ki, bu da bu ailənin geniş yayılmış və ekoloji baxımdan uğurlu olduğunu göstərir.

Bioloq qeyd edib ki, taksonomik olaraq xalikoteriumlar Perissodactyla sırasına aid idi – yəni atlar, gərgədirlər və tapirolarla eyni qrupdadır. Lakin xarici oxşarlıqlar yalnız başda bitir.

Atların ayaqları uzun və tək toynaqla bitir, bədən çəkisini daşıyır. Xalikoteriumlarda isə ön ayaqların uclarında toynaq əvəzinə tələslərə bənzər dırnaqlar var idi. Treversə görə, bu uyğunsuzluq onu evolyusiya paradoksu edir.

Bioloq əlavə edib ki, xalikoteriumlar atlar kimi qaçan heyvan deyildi. Ayaq anatomiyasının analizi göstərir ki, onlar sürətli hərəkət üçün çox yararsız idi.

Trevers bildirib ki, bütün xalikoterium növləri güman ki, budaqları qoparmaq üçün ön ayaqlarından istifadə etmək məqsədilə arxa ayaqlar üzərində dik dururdular. Dırnaqlar bitkiləri tutmaq və qoparmaq üçün alət funksiyası görürdü.

Bioloq əlavə edib ki, xalikoteriumlar müasir gərgədirdən böyük ola bilərdi. Sadəcə boyları yırtıcılardan qorxudurdu, üstəlik, təhdid hiss etdikdə arxa ayaqlar üzərində durub ön dırnaqlarla zərbələr endirə bilirdilər.

Bioloq vurğulayıb ki, xalikoteriumların ən qəribə xüsusiyyətlərindən biri onların hərəkət tərzi idi. Müxtəlif tədqiqatlara görə, dayanarkən və ya yemək yeyərkən ön ayaqların dırnaqlarının arxa hissəsinə söykənirdilər. Dırnaqlarını biləkdən bükürdülər, müasir mürəkkəbsərilər və pangolinlər kimi.

Xalikoteriumların bilək oynaqları çox elastik idi, dırnaqları isə bədəni daşımaq üçün çox böyük və əyilmişdi. Bu qəribə addım onları digər iri ot yeyənlərlə müqayisədə ləng və səliqəsiz edirdi.

Samir