Dünya dənizçilik tarixinin ən böyük faciələrindən biri olan Titanik hadisəsi bir əsr keçməsinə baxmayaraq hələ də sirrini qoruyur. 1912-ci ildə “batmaz” deyə suya buraxılan, lakin ilk səfərində buz dağına çırpılaraq okeanın qaranlıq sularına qərq olan nəhəng gəmi, indi müasir texnologiyanın yardımı ilə yenidən “batırılıb”.

HİT.az xəbər verir ki, 2025-ci ilin sonlarında yayımlanan yeni araşdırma, superkompüterlərin hesablama gücündən istifadə edərək Titanikin son anlarını simulyasiya edib. Bu iş, o gecəyə dair onilliklərdir davam edən müzakirələrə elmi bir nöqtə qoyur.

Gəminin son anları necə simulyasiya edildi?

Araşdırma zamanı 1985-ci ildə qalıqların kəşfindən bəri toplanan bütün məlumatlar istifadə olunub. Dərin dəniz vasitələri ilə əldə edilən yüksək çözünürlüklü görüntülər və qalıqlar üzərində aparılan struktural zədələnmə analizləri kompüter mühitinə köçürülüb. Məqsəd, aysberqə çırpılma anından gəminin iki hissəyə bölünməsinə qədərki prosesi tarixdəki şahid ifadələri ilə müqayisə edərək təsdiqləmək idi.

Simulyasiya xüsusilə gəminin alt göyərtələrinə nə qədər sürətlə su aldığını və okeanın təxminən 4 min metr dərinliyindəki təzyiqin gövdəyə verdiyi zərəri dəqiqliklə göstərib. Bu, əvvəllər heç vaxt belə aydın görünməmişdi.

Xilas şansı var idimi?

Simulyasiyanın ortaya çıxardığı ən diqqətçəkən məlumat, gəminin su boşaltma sistemləri ilə daxil olan su miqdarı arasındakı uçurumdur. Titanik dövrünün ən güclü səkkiz pompası ilə təchiz edilmişdi. Lakin yeni hesablamalar göstərib ki, bu sistemlər hər dəqiqə təxminən 11,4 ton suyu boşalda bilirdi, halbuki aysberqə çırpılmanın ilk saatında gəmi hər dəqiqə ortalama 200 ton su almışdı. Yəni ən optimist senaridə belə Titanik bu miqdarda suya qarşı dura bilməzdi.

Araşdırmanın ən maraqlı suallarından biri gəminin çarpışma bucağıdır. Alimlər “Titanik aysberqə yandan sürtülmək əvəzinə birbaşa çırpılsaydı nə olardı?” sualını kompüterə verdilər. Nəticə maraqlı olub: simulyasiya göstərib ki, yandan sürtülmə zamanı altı bölmə eyni anda su almışdısa, baş-başa çarpışmada yalnız ön tərəfdəki dörd bölmə su alacaqdı. Bu hesablamalara görə gəmi baş-başa çarpışsa, texniki olaraq batmadan üzə qalmaq şansı var idi. Həmçinin, çarpışmadan əvvəl sürətin azaldılması bu şansı daha da artırardı.

Bu məlumatlar göstərir ki, gecə vaxtı verilən manevr qərarı faciənin ölçüsünü əslində necə böyütdüyünü acı şəkildə ortaya qoyur.

Titanik faciəsi, bir “batmaz gəmi” mifini yıxan və dəniz tarixinə dərs verən ən dramatik hadisələrdən biri olaraq qalır.

Samir