Prototaksitlər konusvari formaya malik, 8,8 metrədək hündürlüyü olan nəhəng fosil canlılardır və onları təsnif etmək hələ də mümkün olmayıb. Alimlər hesab edirlər ki, bu orqanizmlər müasir analoqları olmayan ayrı bir qola aiddir.

Hit.az xəbər verir ki, bu barədə “ScienceAlert” yazır.

Böyük Britaniyadan olan alimlərin araşdırmasında prototaksitlərin həyat ağacına daxil olmamasının ciddi səbəbi olduğu irəli sürülüb. Tədqiqatçılar bu orqanizmlərin yosunlar və ya qədim iynəyarpaqlı ağacların forması ola biləcəyini düşünürlər.

Nəşrdə qeyd edilib ki, təxminən 400 milyon il əvvəl, Silur dövrünün son bataqlıqlarında xəvəskarlar, fermer bitkiləri və digər qədim bitkilər bitirdi və bu bitkilər müasir dövrdə tamamilə yad görünür. Onların arasında isə 8 metrlik “qüllələr” yüksəlirdi və onları müəyyən etmək çətin idi.

1850-ci illərdə geoloq Con Uilyam Davson prototaksitləri səhvən “ilk iynəyarpaqlı bitkilər” adlandırmışdı. Ad yayılıb,  lakin fosilin təsnifatı ilə bağlı çaşqınlıq davam edib, ta ki 2001-ci ildə Milli Təbiət Tarixi Muzeyindən paleontoloq Frensis Hyuber təsdiqləyərək bildirib ki, həmin prototaksit böyük ehtimalla nəhəng göbələkdir.

2017-ci ildə prototaksitin fosil fraqmentinin təhlili Hyuberin nəzəriyyəsini təsdiqləyib. Alimlər o zaman müasir Ascomycota göbələklərinin meyvə bədənlərini xatırladan toxumaları müəyyən ediblər.

Lakin bütün alimlər bu fikrə qatılmır. Onlar hesab edirlər ki, tapılmış prototaksit fraqmentləri bir-biri ilə əlaqəli olmaya bilər.

“Canlı göbələklərin anatomiya kitablarında və əsərlərində biz heç vaxt belə strukturlar görmürük”, deyə Edinburq Universitetindən paleobotanik Aleksandr Heterinqton bildirib.

Tədqiqatçılar prototaksit fosilinin mikroskopik anatomiyası və borulu strukturlarının kimyəvi təhlili əsasında hər bir mümkün qrupun istisna olunduğunu və onun heç bir müasir orqanizm ilə qohumluğunun olmadığını müəyyən ediblər.

“Bu araşdırmaya əsaslanaraq prototaksitləri mövcud heç bir cinsə aid etmək mümkün deyil, bu da onların unikallığını təsdiqləyir”, deyə britaniyalı alimlər bildiriblər.

Eyni zamanda, alimlər əvvəllər yox olmuş hesab edilən bir bitkini tapıblar.

Avstraliyanın Kvinslend şimalında Ptilotus senarius adlı kiçik, incə kol bitkisi yenidən aşkar edilib. Bu bitkini sonuncu dəfə 1967-ci ildə qeydə almışdılar. 2025-ci ilin iyun ayında bağban Aaron Bin Kvinslend, Gilbert çayı yaxınlığındakı özəl ərazidə bitkinin fotosunu iNaturalist tətbiqinə yükləyib. Qısa müddətdə platformadakı həvəskar alimlər bu bitkinin Ptilotus senarius olduğunu təsdiqləyiblər.

Samir