Yeni Cənubi Uelsdə sakit kənd təsərrüfatı sahələrinin altında tədqiqatçılar elmi gözləntilərlə ziddiyyət təşkil edən bir yer kəşf ediblər. 

HİT.az "Daily Galaxy" portalına istinadən xəbər verir ki, uzun müddət ovçular tərəfindən nəzərə alınmayan, dəmir baxımından zəngin tünd-qırmızı təbəqələrdə heç kimin gözləmədiyi bir şey gizlənib.

Görünüşcə adi olan daşları sındırdıqda alimlər heyrətamiz dəqiqlikdə fosilləri aşkar ediblır: yumşaq toxumalar, daxili orqanlar, hətta hüceyrə detallarına qədər. Bütün bunlar əvvəllər belə qorunma üçün yararsız hesab olunan qayalarda saxlanıb.

Ən vacibi odur ki, Makgrats-Fletdə fosillərin qorunma səviyyəsi heyrətamizdir. Tədqiqatçılar yalnız sümükləri və ya qabıqları deyil, həm də yumşaq toxumaları – hörümçək tükləri, həşərat gözləri, daxili orqanlar və hətta piqment hüceyrələrini aşkarlayıblar. "Gondwana Research" jurnalında dərc olunmuş tədqiqat göstərir ki, bu strukturlar 0,005 millimetr qalınlığında ultrasərincə dəmir hissəcikləri sayəsində qorunub. Bu hissəciklər toxumaları belə detallı şəkildə doldurub ki, hətta sinir hüceyrələrini belə müşahidə etmək mümkün olub.

Mattey Mskkarri, Tara Yokiç və Patrik Smit Avstraliya Muzeyinin Elmi-Tədqiqat İnstitutundan bu yerin analizinə rəhbərlik ediblər. Onların araşdırması quruda yaşayan orqanizmlərin belə nadir qorunmasını vurğulayıb; dəniz orqanizmləri ilə müqayisədə bu, çox daha nadir hallarda baş verir.

Onilliklər boyu paleontoloqlar dəmir baxımından zəngin mühitləri fosilləşmə üçün pis namizəd hesab ediblər. Bu şərait adətən 2,5 milyard il əvvələ aid oksigeni az olan okeanlardan qaynaqlanan zolaqlı dəmirləşmiş təbəqələrlə əlaqələndirilib. Sonrakı geoloji dövrlərdə hesab olunurdu ki, dəmir orqanik materialı oksidləşdirici xüsusiyyətinə görə dağıdır.

Lakin Makgrats-Flet fərqli bir hekayə danışır. Avstraliya Muzeyinin Elmi-Tədqiqat İnstitutunun komandası bildirir ki, bu yer isti və rütubətli tropik meşə şəraitində formalaşıb. Tədqiqatçılar əlavə ediblər:

"Turşulu torpaq suları həll olunmuş dəmiri yer altına daşıyır, nəhayət çay sistemi ilə birləşir. Orada dəmir ultrasərincə hissəciklər şəklində suyun dibində çökmüş və ölü orqanizmləri örtərək yumşaq toxumalarını hüceyrə səviyyəsində bərpa etmişdir və bütün bunlar dəmirdə baş verib”.

Bu kəşf göstərir ki, müəyyən şərtlərdə dəmir dağıdıcı agent olmaq əvəzinə güclü fosilləşmə vasitəsi ola bilər. Və bu şərait əvvəlki hesablamalardan daha çox yerdə mövcud ola bilər.

Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, bu yerin necə formalaşdığını öyrənmək, dünya üzrə oxşar fosil toplama məkanlarını tapmaq üçün bir növ “bələdçi” rolunu oynaya bilər. Bazaltın üstünlük təşkil etdiyi yerləri, köhnə çay yataqlarını və aşağı kükürtdən zəngin yerləri araşdırmaqla daha çox gizli fosil aşkar etmək mümkündür.

Samir