“TikTok”da yayılan “dry scooping” trendi idmançı əlavələrinin yanlış istifadəsini artırır. Mütəxəssislərin fikrincə, bu axın gənclər üçün ciddi tənəffüs və ürək-damar riskləri yaradır.
HİT.az xəbər verir ki, alimlər “TikTok” başda olmaqla sosial media platformalarında sürətlə yayılan və xüsusilə gənclər arasında populyarlaşan təhlükəli bir trendlə bağlı xəbərdarlıq edirlər. “Dry scooping” adlanan bu üsul, məşqdən əvvəl istifadə olunan toz halındakı idman əlavələrinin su ilə qarışdırılmadan birbaşa qaşıqla ağıza alınmasını nəzərdə tutur. Mütəxəssislərə görə, bu üsul ciddi tənəffüs və ürək-damar problemlərinə səbəb ola bilər və ölüm riski daşıyır.
“Pre-workout” kimi tanınan idmançı əlavələri adətən yüksək miqdarda kofein, amin turşuları və performansı artırmağa yönəlmiş müxtəlif maddələr ehtiva edir. Bu məhsullar istifadə təlimatına uyğun olaraq maye ilə qarışdırılmaq üçün nəzərdə tutulub. Lakin toz halında birbaşa qəbul edilməsi orqanizmdə qəfil və təhlükəli təsirlərə yol aça bilər.
İdmançı əlavələrinin təhlükəsizliyi və effektivliyi ilə bağlı elmi araşdırmaların sayı məhduddur. Bundan əlavə, bu məhsulların bir qismi uşaqlar üçün uyğun olmayan tərkibə malik olduğu üçün satışı əsasən böyüklərlə məhdudlaşdırılır. Buna baxmayaraq, ABŞ Pediatriya Akademiyasının 2021-ci il Milli Konfransında təqdim olunan bir araşdırma bu əlavələrin gənclər arasında getdikcə daha geniş yayıldığını göstərib.
Tədqiqatçılara görə, bir çox gənc “dry scooping” edərkən özünü videoya çəkir və bu görüntüləri sosial mediada paylaşaraq baxış və bəyənmə qazanmağa çalışır. Araşdırma çərçivəsində “TikTok”da “preworkout” etiketi ilə paylaşılan videolar incələnib və ilk 100 video təhlil olunub.
Araşdırılan videoların 31-də “dry scooping” edildiyi müşahidə olunub və bu paylaşımlar ümumilikdə 8 milyondan çox bəyənmə toplayıb. 11 videoda əlavələrin yanlış formada qarışdırıldığı və ya qəbul edildiyi, yeddi videoda isə tozların spirtli içkilər və ya enerji içkiləri kimi uyğun olmayan mayelərlə istifadə olunduğu müəyyən edilib. Bütün videolar arasında yalnız səkkizi əlavələrin düzgün istifadəsini nümayiş etdirib.
Araşdırmanın müəlliflərindən biri, Prinston Universitetinin tələbəsi və “Cohen Children’s Medical Center”də tədqiqat stajçısı olan Nelson Çau bildirib ki, gənclər arasında ortaya çıxan yeni sağlamlıq risklərini izləmək həkimlər üçün çətin ola bilər. Onun sözlərinə görə, xüsusilə “TikTok” kimi qeyri-ənənəvi platformaların araşdırılması bu cür təhlükəli meyllərin vaxtında müəyyən edilməsində mühüm rol oynaya bilər.
Tədqiqatçılar xəbərdarlıq edirlər ki, “dry scooping” videolarının yayılması asan təsirlənən milyonlarla gənci idmançı əlavələrini yanlış istifadə etməyə təşviq edə bilər. Bu isə tənəffüs çətinliyi, ürək-damar problemləri və ölümlə nəticələnə bilən sağlamlıq fəsadlarına yol aça bilər.
Araşdırmada “dry scooping” toz halındakı əlavənin birbaşa ağıza alınması və ardınca az miqdarda maye içilməsi kimi təsvir olunur. Mütəxəssislərə görə, bu cür sıx və konsentrasiyalı tozlar boğulma, təsadüfən tənəffüs yollarına düşmə, həddindən artıq doza, ciddi xəsarətlər və ölüm riskini artırır.
2021-ci ildə 20 yaşlı sosial media fenomeni Briatni Portilyo “TikTok”da paylaşdığı videoda “dry scooping” etdikdən sonra infarkt keçirdiyini açıqlayıb. Xəstəxana geyimində çəkilən videoda o, bu trendi “TikTok”da gördükdən sonra sınadığını bildirib.
“BuzzFeed”ə danışan Portilyo hadisədən sonra bədənində keyimə və qaşınma hiss etdiyini, daha sonra isə sinə ağrısı və sol qolunda uyuşma başladığını deyib. Təcili tibbi yardım maşını ilə xəstəxanaya aparılan Portilyo qalıcı zədə almadan sağalıb, lakin yaşadığı bu təcrübə “dry scooping”in nə qədər təhlükəli ola biləcəyini açıq şəkildə göstərib.
Samir
