Sahara səhrasından cənuba olan Afrikada yerli əhali vəhşi quşlarla əməkdaşlıq edərək bal tapırlar. Bal axtaranlar (honey hunters) Indicatoridae ailəsinə aid quşlarla əlaqə qurmaq üçün xüsusi səslərdən istifadə edir və quşlar onları arı kovanlarına yönləndirir. Yeni tədqiqat göstərir ki, bal axtaranların səsləri icmalar arasında fərqlənir və insan dialektləri kimi zamanla inkişaf edir.

HİT.az xəbər verir ki, bu barədə "Discover Wild Life" yazır.

Bal axtaranlar quşlarla əlaqə üçün iki növ səs istifadə edirlər: quşları cəlb edən səslər və quşu izləyərkən əlaqəni qorumaq üçün koordinasiya səsləri. Pətək tapıldıqda isə bal axtaranlar arıları sakitləşdirmək üçün tüstü istifadə edir, bal toplayır, quşlar isə arı mumları və ləzzətli larvalardan faydalanır.

Bu qarşılıqlı əlaqədən hər iki tərəf faydalanır: quşlar əks halda əldə edə bilmədikləri qida alır, insanlar isə kovanın yerini öyrənir. Tədqiqatlar göstərir ki, quşların rəhbərliyi altında bal axtaranların kovan tapma şansı üç dəfə çoxalır.

İstifadə olunan səslər icmadan asılı olaraq dəyişir, qonşu kəndlərdə belə fərqlər regional dialektlər kimi müşahidə olunur. Məsələn, Mozambikdə Nyassa xüsusi qoruğunda 13 kənddən 131 bal axtaranın səsləri qeydə alınıb.

Nəticələr göstərib ki, qonşu kəndlərin səsləri oxşar, uzaqda olan kəndlərin səsləri isə fərqlidir. Ətraf mühit faktorları isə səslərin oxşarlığına təsir göstərmir, bu isə fərqlərin mədəni, ekoloji deyil, mədəni proseslərdən qaynaqlandığını göstərir.

“Bu göstərir ki, mədəniyyət bizi bir növ olaraq necə formalaşdırır, hətta vəhşi və təlimsiz heyvanlarla qarşılıqlı münasibətimizdə belə”, deyə tədqiqatın baş müəllifi Dr. Cessika Van der Val izah edib.

Bal axtaranlar bu səsləri valideynlərindən öyrənsələr də, alimlər quşların insanlarla əməkdaşlığı necə öyrəndiyini tam bilmirlər.

“Onlar valideynlərindən öyrənə bilmirlər, çünki qulquşları kimi yumurtalarını başqa quşların yuvalarına qoyurlar. Amma digər bal quşlarının insanlarla qarşılıqlı əlaqəsini izləməklə öyrənə bilirlər”, deyə Van der Val qeyd edib.

Afrika Ornitologiya İnstitutundan professor Kler Spottisvud əlavə edir ki, insanlar yerli səsləri öyrənir və qoruyur, quşlar isə buna uyğunlaşaraq bu dialektlərin möhkəmlənməsinə kömək edir – eyni zamanda, Afrikada daha geniş insan siqnalları variasiyalarını öyrənirlər, bunlar isə müxtəlif insan dillərinə bənzəyir.

Samir