Fevralın 3-də Liviyanın paytaxtının cənubunda Seyf əl-İslam Qəddafi güllələnib.
HİT.az keçmiş ölkə rəhbəri Müəmmər Qəddafinin oğullarından biri olan Seyf əl-İslam Qəddafinin fəaliyyəti barədə qısa arayışı təqdim edir:
Seyf əl-İslam Qəddafi 25 iyun 1972-ci ildə anadan olub. O, Liviyanın rəhbəri Müəmmər Qəddafinin və onun ikinci həyat yoldaşı Safiya Farkaşın ikinci oğludur. Qəddafi-əlinin bu nikahdan 1973–1983-cü illərdə yeddi övladı dünyaya gəlib.
1994-cü ildə Seyf əl-İslam Qəddafi Tripolidə yerləşən Əl-Fateh Universitetində mühəndislik elmləri üzrə (bəzi mənbələrə görə memarlıq üzrə) bakalavr dərəcəsi alıb. Daha sonra Vyanada yerləşən “Imadec” biznes məktəbində biznesin idarə olunması üzrə magistr (MBA) təhsili alıb. 2008-ci ildə isə London İqtisadiyyat Məktəbində qlobal idarəetmə institutlarının demokratikləşdirilməsi mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək fəlsəfə doktoru (PhD) dərəcəsinə yiyələnib. Həvəskar rəssam kimi onun əsərləri beynəlxalq sərgilərdə nümayiş etdirilib.
Avropada təhsil aldığı dövrdə Qərb biznes dairələrinin nümayəndələri ilə geniş əlaqələr qurub. 2005-ci ildə Dünya İqtisadi Forumunun təqdim etdiyi “Gənc qlobal lider” adına layiq görülüb.
2011-ci ildə Liviyada inqilab ərəfəsində Dünya İqtisadi Forumunun qurucusu Klaus Şvab tərəfindən Davosa dəvət alsa da, bu dəvət sonradan geri götürülüb.
1999-cu ildə BMT Təhlükəsizlik Şurası 1988-ci ildə Lokkerbi üzərində təyyarə partladılması ilə əlaqədar Liviyaya qarşı tətbiq edilmiş sanksiyaları yumşaltmağa başlayıb. Seyf əl-İslam Qəddafi Cəmahiriya ilə Qərb ölkələri arasında münasibətlərin istiləşməsində mühüm rol oynayıb. 1998-ci ildə o, “Amnesty International” və “Human Rights Watch” (Rusiya Federasiyasında arzuolunmaz təşkilatlar kimi tanınıb) ilə əməkdaşlıq edən qeyri-kommersiya fondu yaradıb.
2003-cü ildə “Sabahın Liviyası” adlı modernist islahat layihəsini həyata keçirib. Həmin dövrdə Liviyanın nüvə silahı da daxil olmaqla kütləvi qırğın silahlarının yaradılmasından imtina prosesində iştirak edib. Bu barədə rəsmi bəyanat da məhz 2003-cü ildə verilib.
2008-ci ildə Vaşinqtonla apardığı uzunmüddətli danışıqlar ABŞ bombardmanları və Liviya terror aktlarının qurbanları ilə bağlı qarşılıqlı iddiaların tənzimlənməsinə dair sazişin imzalanması ilə nəticələnib.
O, Liviya siyasətində islahatçı və Qəddafi ailəsinin əsas “liberal” fiquru kimi tanınırdı. 2008-ci ildə Liviyada olarkən dövlət işlərinə müdaxilədən imtina etdiyini, hakimiyyəti atasından miras almaq niyyətində olmadığını bildirib və Cəmahariyada siyasi islahatlara çağırıb. 2011-ci il inqilabı zamanı atası ilə birlikdə böhranın həlli üçün azad seçkilər keçirməyə hazır olduqlarını bəyan etsə də, bu təkliflər üsyançılar tərəfindən rədd edilib. Həmin ilin iyununda Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsi onu insanlığa qarşı cinayətlərdə ittiham edərək həbsinə order verib.
2011-ci ilin oktyabrında Müəmmər Qəddafinin öldürülməsindən sonra Seyf əl-İslam Qəddafi Liviyada qalan yeganə ailə üzvü olub. NATO aviasiyasının onun avtomobil kolonuna zərbəsi nəticəsində yaralanıb, hadisə zamanı 20-dən çox yaxın silahdaşı həlak olub.
2011-ci ilin noyabrında Nigərə keçməyə cəhd edərkən Liviya silahlı dəstələri tərəfindən əsir götürülüb.
Tripolidə formalaşan yeni hökumət onu hərbi cinayətlərə görə ölüm cəzasına məhkum edib və Haaqa ekstradisiyasından imtina edib. 2016-cı ildə ölüm hökmü ləğv olunub. Bu müddət ərzində Seyf əl-İslam Qəddafi Liviyanın şimal-qərbində “Zintan briqadaları” tərəfindən gizli saxlanılan yerlərdə həbsdə olub. Media onun həyatına dəfələrlə sui-qəsd cəhdləri barədə məlumatlar yayıb.
2021-ci ildə Seyf əl-İslam Qəddafi “The Times” qəzetinə müsahibəsində prezident seçkilərində iştirak etmək niyyətində olduğunu açıqlayıb.
Bundan bir neçə il əvvəl o, Cəmahariya ideologiyasının tərəfdarlarını birləşdirən və islam sosializmi xəttini müdafiə edən “Liviyanın azadlığı üçün xalq cəbhəsi” partiyasına rəhbərlik edib. O, həm beynəlxalq səviyyədə tanınan Liviya hökumətini, həm də Xəlifə Haftarı tənqid edib.
Bir versiyaya görə, Seyf əl-İslam Qəddafi evli olub və bir qızı var idi, lakin o, bu nikahı ictimai şəkildə inkar edib.
Samir
