Müasir dünyada yerli əhalinin reaksiyasını tez-tez çəkən strukturlar anbar sahələri, nəhəng pərakəndə mağazalar və ya göydələnlər kimi nümunələrdən ibarət olur. Lakin son illərdə qonşuların “arxa bağçamda istəmirəm” dediyi strukturlar siyahısına yeni və olduqca mübahisəli bir əlavə də gəlib: məlumat mərkəzləri.
HİT.az xəbər verir ki, internetə yüklədiyimiz hər foto, izlədiyimiz hər video və həyatımızın mərkəzinə yerləşmiş süni intellekt texnologiyalarının ürəyi olan bu nəhəng müəssisələr, təqdim etdikləri rəqəmsal rahatlığa baxmayaraq fiziki mövcudluqları ilə böyük gərginlik mənbəyinə çevrilib. Məlumat mərkəzləri əslində rəqəmsal dövrün fabrikləri kimi fəaliyyət göstərir. İçərilərində minlərlə server, saxlama sistemləri, şəbəkə avadanlıqları və bu sistemi işlədən nəhəng soyutma qurğuları yerləşir. Bu mərkəzlər bulud saxlama xidmətləri göstərməklə yanaşı, kibertəhlükəsizlikdən məlumatların ehtiyat nüsxələnməsinə, bağlantı dəstəyindən süni intellektin yüksək hesablama gücü tələb edən analizlərinə qədər hər şeyin əsasını təşkil edir. ABŞ 2025-ci ilin sonu üzrə 5400-dən çox belə mərkəzlə bu sahədə dünya lideridir. Lakin bu mərkəzlərin tutduğu sahələr və sərf etdiyi resurslar yerli icmaları narahat edir.
Pensilvaniyanın cənubunda baş verən hadisə, texnoloji genişləməyə qarşı fərdi dirənişin simvoluna çevrilib. Eyni torpaqlarda 50 ildir işləyən fermer Mervin Raudabauq, ərazisini alıb məlumat mərkəzinə çevirmək istəyən inkişaf etdiricinin 15 milyon dollarlıq təklifini rədd edib. İnkişaf etdiricinin “təzyiq göstərdiyini” hiss edən Raudabauq, sərvət sahibi olmaq əvəzinə torpağını qorumağı seçib. Torpağını bir kənd təsərrüfatı fonduna verən yaşlı fermer bu qərarı ilə bəlkə də bir neçə milyon dollar daha az gəlir əldə edəcək, lakin ərazisi sonsuza qədər yalnız kənd təsərrüfatı sahəsi olaraq qalacaq. Silver Spring bölgəsində bu addım texnologiya nəhənglərinin təklif etdiyi nağd pulun həmişə üstün gəlmədiyini göstərir.
Pensilvaniyanın digər bölgələrində isə vəziyyət daha mürəkkəbdir. Karslail şəhərində inşa ediləcək “Pennsylvania Digital 1” layihəsi çərçivəsində 18 binalıq nəhəng kampus yaradılması nəzərdə tutulur. Yerli rəhbərlik ərazinin bölünməsinə icazə versə də, sakinlərin narahatlıqları kifayət qədər əsaslıdır. Minlərlə serverin soyudulması üçün tələb olunan böyük miqdarda su və mərkəzlərin sərf edəcəyi enerji bölgənin resurslarının tükənməsi qorxusunu artırır. Layihəni dəstəkləyənlər bu investisiyaların yerli iqtisadiyyatı canlandıracağını və Pensilvaniyanı texnologiya mərkəzinə çevirəcəyini iddia etsə də, bəzi ştatlarda istifadəsiz qalan “tozlu” məlumat mərkəzləri bu nikbinliyi kölgələyir.
Samir
