Rusiyanın hərbi iqtisadiyyatı kəskin şəkildə dayanma nöqtəsinə çatıb. Səhiyyə və aviasiya ehtiyat hissələrinin istehsalı kimi mühüm sahələrə ayrılan xərclərin azaldılması artıq mənfi nəticələrini göstərir.
HİT.az “The Telegraph”a istinadən xəbər verir ki, Rusiyanın ÜDM artım tempi 2024-cü ildəki 4,9%-dən 2025-ci ildə 1%-ə düşüb və proqnozlara görə bu tendensiya 2026-cı ilin sonunadək davam edəcək. Vəziyyəti istehlakçılar üçün daha da ağırlaşdıran amil isə inflyasiyanın 6,4% səviyyəsində yüksək qalması və faiz dərəcələrinin 15% həddində saxlanılmasıdır.
Bu mənfi iqtisadi göstəricilərin “ideal fırtınası” Vladimir Putin üçün ən əlverişsiz anda baş verir: cəbhədə real qələbələr yoxdur, itkilər isə hər gün artır. Eyni zamanda artıq adi rusiyalıların müharibənin iqtisadi nəticələrindən qorunmadığına dair əlamətlər mövcuddur. Müharibəni maliyyələşdirmək üçün Kreml səhiyyəyə, aviasiya ehtiyat hissələrinin istehsalına və enerji obyektlərinin texniki xidmətinə ayrılan vəsaiti azaldıb. Hətta hərbçilərə göstərilən dəstək də ixtisar edilib ki, yeni səfərbərlik dalğaları maliyyələşdirilsin və ultramillətçi təbliğata xərclər artırılsın. Bu ümumi ixtisarlar dağıdıcı iqtisadi nəticələr doğurur, əhalinin qocalması, müharibə travmaları və səhiyyə büdcəsinin azaldılması vəziyyəti daha da ağırlaşdırır.
Problemlər dərinləşdikcə Putin artıq Rusiya iqtisadiyyatının gələcəyi ilə bağlı narahatedici müzakirələri tamamilə boğa bilmir. İqtisadi çətinliklərə dair narazılığın kütləvi iğtişaşlara səbəb olacağı gözlənilməsə də, bu narazılıq başqa formalarda özünü göstərir. 2022-ci ilin fevralında Ukraynaya qarşı işğal başlayandan bəri Rusiyanı 500 min ilə 1 milyon arasında vətəndaş tərk edib ki, bu da 1917-ci il bolşevik inqilabından sonra ən böyük mühacirət dalğasıdır.
Putin daha əvvəl Qərbin arxayınlığından istifadə edərək hərbi maşını üçün həyati əhəmiyyətli resurslar əldə edirdi. Lakin Rusiyanın neft satışından əldə etdiyi gəlirləri azaltmağa yönəlmiş tədbirlərin getdikcə daha koordinasiyalı şəkildə həyata keçirilməsi bu strategiyanı pozur. Belə şəraitdə müharibənin davam etdirilməsi qaçılmaz olaraq Rusiya əhalisinin həyat səviyyəsinin birbaşa aşağı düşməsinə gətirib çıxaracaq.
Baxmayaraq ki, Rusiya döyüş meydanında hələ də cüzi hücum üstünlüyünü saxlayır, bu üstünlük zəif iqtisadiyyatla artıq kompensasiya olunur. Əlavə sanksiyalar və Ukraynaya hərbi dəstəyin artırılması Putini gözləniləndən daha tez razılaşmaya məcbur edə bilər.
2025-ci ildə Rusiyanın federal büdcə kəsiri ÜDM-in 2,6%-ni təşkil edib. Bundan əlavə, Rusiyanın 2025-ci ildə neft və qaz satışından əldə etdiyi gəlirlər 8,48 trilyon rubl (111,2 milyard dollar) olub ki, bu da 2024-cü illə müqayisədə təxminən 24% azdır. Həmin il Rusiya bu mənbədən 11,13 trilyon rubl (146 milyard dollar) qazanmışdı.
Hərbi iqtisadiyyat sürətlə zəifləməyə davam etdiyindən, Vladimir Putin vergi yığımlarının əhəmiyyətli dərəcədə artırılması barədə göstəriş verib.
Samir
