Eyni ağacda onlarla müxtəlif çiçək açır və tədricən müxtəlif meyvələr – gavalı, şaftalı, ərik və hətta alça yetişir. Bu, sanki süni intellekt tərəfindən yaradılmış kimi görünür. Lakin "40 meyvəli ağaclar" tamamilə realdır. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, "Times of India"ya görə, bu, ABŞ-ın Siraquza Universitetinin incəsənət professoru Sem Van Akenin uzunmüddətli layihəsinin nəticəsidir.

O, ilk ağacı illərlə yaradıb və nəticədə onu elm, ənənə və yaradıcılığın təbiət haqqında anlayışımızı dəyişə biləcəyini göstərən bir simvola çevirib.

Van Aken təhsilinə görə heykəltəraşdır, canlı sistemləri isə incəsənət vasitəsi kimi görür. Onun layihələri zamanla inkişaf edir, formalaşır, böyüyür və mövsümlərin axarı və insan qayğısı ilə dəyişir. Van Aken mürəkkəb ekoloji problemləri cəmiyyətə çatdırmaq istəyir. Ona görə də məlumatlara və ya abstraksiyaya deyil, birbaşa qarşılıqlı təcrübəyə yönəlmiş əsərlər yaradır. "40 meyvəli ağac" bu fəlsəfəni əks etdirir – o, eyni zamanda heykəl, meyvə bağı və insanların qida, incəsənət və təbiət qorunması arasındakı əlaqəni yenidən düşünməyə təşviq edən təhsil vasitəsidir.

Meyvə müxtəlifliyi mümkün görünmürdü, lakin sənətçi bunu peyvəndlə bacarıb. Van Aken budaqlı peyvənd üsulu – "chip-budding" – istifadə edir; bu üsulda bir meyvə növünün gözcükləri ağacın budağına yerləşdirilir. Zamanla toxumalar birləşir və peyvəndli budaq böyüyərək məhsul verir.

Ən vacibi odur ki, "40 meyvəli ağac"dakı bütün meyvələr eyni Prunus cinsinə aiddir; bu cinsə daş meyvələr – şaftalı, gavalı, alça, ərik, badam və nektarin daxildir. Bu növlər bir-biri ilə sıx əlaqəli olduğundan damar sistemləri uyğun gəlir. Bu biologiya məhdudiyyəti layihənin niyə işlədiyini və niyə belə ağacların alma və portağal kimi qohum olmayan meyvələri birləşdirə bilməyəcəyini izah edir.

Layihə 2008-ci ildə başlayıb, amma "40 meyvəli ağac" bir mövsümdə formalaşmır. Belə bir ağacın bütün növləri sabitləşib məhsul verməyə başlamazdan əvvəl təxminən beş- yeddi il peyvəbd, budama və monitorinq tələb olunur. İlk tam ağac (bütün 40 növ meyvə verən) təxminən 2013–2014-cü illərdə ortaya çıxıb, son peyvəndlər yetkinləşərək etibarlı şəkildə məhsul verməyə başladıqdan sonra.

"40 meyvəli ağac" ideyası Van Akenin Nyu-York ştatında kənd təsərrüfatı tədqiqat bağından daş meyvə ağacları kolleksiyasını alması ilə yaranıb. Bu növlərin çoxu ticarət baxımından populyarlığını itirmiş və yox olmaq təhlükəsi ilə üzləşmiş ailə sortlarıdır. Onları ayrıca saxlamaqdansa, Van Aken onları birləşdirərək bir ağacda onlarla nadir meyvəni dəstəkləyə biləcək canlı struktur yarasıb. Zamanla Van Akenin ağacları artıb və onlar ictimai məkanlarda onlarla sortun qorunması üçün yerlərə çevrilib.

Samir