Döyüş gəmilərindən sərnişin gəmilərinə, hətta bəzi özəl yaxtalara baxanda, göyərtədəki böyük ağ kürələr (və ya qübbələr) dərhal nəzərə çarpır. 

HİT.az xəbər verir ki, bəziləri onları nəhəng qolf topuna bənzədirsə də, bu qurğular müasir dənizçilik və hərbi müdafiənin ən kritik hissələrindən birini təşkil edir.

“Radom” adlanan bu qübbələr yalnız vizual detal deyil: gəmilərin həyati əhəmiyyətli “sinir sistemini” qorumaq vəzifəsini daşıyır.

Bu böyük ağ quruluşların əsas məqsədi, içərisindəki həssas radar sistemləri və peyk rabitə antenalarını xarici təsirlərdən izolyasiya etməkdir. Açıq dənizlərin amansız küləkləri, duzlu suyun aşındırıcı təsiri və dondurucu soyuqlar bu həssas elektronika üçün böyük risk yaradır. Radomlar, içəridəki avadanlığa təsir etmədən fırtınalardan, qar və hətta nəhəng tornadolardan qoruyacaq qədər davamlı materiallardan hazırlanır.

Bundan əlavə, bu qurğuların vəzifəsi yalnız fiziki qoruma deyil. Xaricdən baxanda içəridəki cihazın hansı istiqamətə baxdığı və ya hansı texnologiyaya malik olduğu anlaşıla bilmir. Bu da hərbi əməliyyatlarda düşmənə qarşı strateji məxfilik üstünlüyü yaradır.

Dünyadakı radom nümunələri arasında böyüklüyü ilə heyran qoyan bir qurğu var. SBX-1 adlanan Dəniz Üzərindəki X-Band Radarı demək olar ki, üzən ada qədər böyükdür. Köhnə neft platforması üzərində qurulmuş bu sistem, ABŞ balistik raket müdafiə şəbəkəsinin ən vacib hissələrindən biridir. Belə həssas texnologiyaya malikdir ki, minlərlə kilometr uzaqlıqda beyzbol topu ölçüsündə bir obyekt belə aşkar edə bilir.

100 metrdən yüksəkliyi və nəhəng diametri ilə “Ölüm Ulduzu” ləqəbini almış bu nəhəng kürə elastik sintetik materialdan hazırlanıb və içərisindəki hava təzyiqi sayəsində dayanır. Saatda 200 km-dən artıq külək sürətinə davamlı şəkildə dizayn edilmişdir və müasir mühəndisliyin sərhədlərini zorlayır.

Zaman keçdikcə bu nəhəng qurğulara olan ehtiyac bəzi sahələrdə dəyişir. II Dünya Müharibəsindən bəri inkişaf edən radar texnologiyası daha kompakt və güclü olub. Məsələn, yeni nəsil SPY-6 radarları ənənəvi böyük qübbələr əvəzinə “radar modulyar montajları” adlanan kiçik bloklar şəklində qurulur. Bu modulyar sistem gəmilərə 360 dərəcə dayanıqlı görünüş sahəsi təmin edir və texniki xidmətini də çox asanlaşdırır.

Buna baxmayaraq, məşhur “ağ kürələr” uzun müddət səma və dənizləri izləyən sadiq qoruyucular kimi həyatımızda qalmağa davam edəcək kimi görünür.

Samir