ABŞ-ın kosmik və yarımkeçirici şirkətlərinin təchizatçıları nadir torpaq elementlərinin çatışmazlığının artması ilə üzləşib. İki təchizatçı isə istehsalı müvəqqəti dayandırıb.
HİT.az "Reuters"ə istinadən xəbər verir ki, sənaye daxilindəki mənbələr bu məlumatı ABŞ Prezidenti Donald Trump və Çin Prezidenti Si Szinpin arasında Pekində gözlənilən sammitdən bir neçə həftə əvvəl bildiriblər.
Çatışmazlıq ən çox ittrium və skandium kimi nadir torpaq elementlərinə təsir edib; bu elementlər müdafiə texnologiyaları, kosmik sənaye və yarımkeçirici istehsalda həyati rol oynayır. Bu elementlərin demək olar ki, hamısı Çində istehsal olunur.
Aprel ayında məhdudiyyətlər tətbiq edildikdən sonra Pekin bir çox nadir torpaq elementlərinin ixracını bərpa etməyə icazə versə də, bu materialların ABŞ-a çatdırılması hələ də nadir hallarda baş verir, oktyabr ayında Vaşinqtonla gərginliyin azaldılmasına baxmayaraq.
Ticarət gərginliyinin yumşaldılması mart ayında Trump və Si arasında Pekində keçiriləcək görüşdə müzakirə mövzusu olacaq.
Əsas problem ittriumdur; bu element yüksək temperaturda mühərriklərin və turbinaların əriməsinin qarşısını alan örtüklərdə istifadə olunur. Bu örtüklər müntəzəm tətbiq edilmədikdə mühərriklər işləyə bilmir.
İttrium çatışmazlığı barədə ilk məlumat verildikdən sonra noyabr ayından bəri qiymətlər 60% artıb və hazırda ötən ilə nisbətən təxminən 69 dəfə yüksəkdir. Aprel ayında nəzarət tədbirləri tətbiq ediləndən sonra Çindən ABŞ-a 8 ay ərzində 17 ton ittrium məhsulu ixrac edilib, əvvəlki 8 ay ərzində isə 333 ton ixrac olunmuşdu.
Yarımkeçirici istehsalçılar da skandium çatışmazlığı ilə üzləşiblər. Skandium mikroçip komponentlərinin istehsalı üçün tələb olunur və praktiki olaraq hər smartfonda istifadə olunur. Son aylarda ABŞ şirkətləri Çindən skandiumun yeni ixrac lisenziyalarını almaqda gecikmələrə məruz qalıblar. Bir çox firma üçüncü ölkələrdən skandium əldə edib, lakin Pekin lisenziya üçün müraciət edənlərdən son alıcılarını bildirmələrini tələb edir.
Hazırda ABŞ-da skandiumun daxili istehsalı yoxdur və Çindən kənarda heç bir alternativ mənbə fəaliyyət göstərmir. Rəsmilər bildirirlər ki, ABŞ yarımkeçirici sənayesi Pekin üçün hədəfdir.
Samir
