Müasir raketlər ölçü, forma və imkanlarına görə fərqlənir. Bütün raketlər oxşar əsas quruluşa malikdir – hər birində, adətən arxa hissədə yerləşən bu və ya digər tip stabilizatorlar mövcuddur. Lakin bəzi raketlər əlavə qanad konstruksiyası ilə təchiz olunur.

Hit.az xəbər verir ki, “SlashGear” portalının yazdığına görə, bu elementlər estetik deyil, uçuş zamanı mühüm funksiyalar icra edir.

Qanadlı raketlər qanadlardan təxminən təyyarələrdə olduğu kimi istifadə edirlər – onlar raketin uçuş zamanı istiqamətləndirilməsinə kömək edir və bütün korpusun yenidən yönləndirilməsi ehtiyacını azaldır.

Raketin digər hissələri ilə müqayisədə kifayət qədər böyük olan qanadlar qaldırıcı qüvvə yaradır, idarəetməni yaxşılaşdırır və uçuş zamanı daha sürətli reaksiya imkanı verir. Qanadlı raketlər adətən uzaq məsafəli uçuşlar üçün istifadə olunur, yaxın mənzilli raketlər isə, bir qayda olaraq, qanadsız olur. Müasir modellərdə qanadlar əvvəlki dövrlərlə müqayisədə daha az rast gəlinir, lakin bir çox nümunədə hələ də mövcuddur.

Qanadlı raketlər və onların imkanları

Qanadlı raketlər əsasən uzunmüddətli uçuşlar üçün nəzərdə tutulur və hədəfə dəqiq zərbə endirmək üçün istiqamətin dəyişdirilməsini tələb edir. Bu kateqoriyaya müxtəlif “hava-hava” tipli (AAM) raketlər daxildir. Məsələn, “AIM-54 Phoenix” raketi “F-14 Tomcat” qırıcısında istifadə olunub.

Bir çox raketlər hədəfə yönləndirməni asanlaşdırdığı üçün qanadlarla hazırlanıb. Buna misal olaraq “B-52H Stratofortress” təyyarəsində istifadə edilən “AGM 129A” qanadlı raketini və ya “BGM-109 Tomahawk Land Attack Missile” modelini göstərmək olar.

Qeyd edilir ki, XX əsrin ortaları–sonlarında hazırlanmış əksər raketlərdən fərqli olaraq, “Tomahawk” raketinin qanadları buraxılışdan sonra açılır. Bu xüsusiyyət yeni nəsil raketlər üçün daha xarakterikdir.

Qanadsız raket texnologiyasının inkişafı

Qanadlı raketlər hələ də geniş yayılmış olsa da, qanadsız variantlar gələcək texnologiyaların dominant istiqamətinə çevrilir. Hədəfə ən qısa vaxtda çatan raketlər çox vaxt qanadsız hazırlanır, çünki qanadlar hava müqavimətini artırır və bu, onların quraşdırılmasını əsaslandıracaq qədər üstünlük vermir.

Bəzi yeni raketlər qanadlardan imtina edərək kiçik qanadabənzər çıxıntılar – stabilizatorlardan istifadə edir. Bu elementlər daha yüksək nəzarət və sabitlik təmin edir. Buna misal olaraq İran istehsalı olan “SA-18 Grouse” daşınan zenit-raket kompleksini göstərmək olar.

Eyni zamanda, ABŞ-ın “PAC-3” raketi qanadsızdır və idarəetmə quyruq hissəsi vasitəsilə həyata keçirilir.

Mütəxəssislərin fikrincə, raket texnologiyasının gələcəyi səs sürətini 5 Maxdan (saatda təxminən 3836 mil) artıq üstələyən hipersəs raketləri ilə bağlıdır. Hazırda mövcud olan bir neçə belə model də qanadsızdır. Buna nümunə kimi Rusiya tərəfindən istehsal olunan “Avanqard” raketini göstərmək olar. Bu raket qaldırıcı qüvvəni təmin etmək üçün üçbucaq formalı füzelyajdan istifadə edir və qitələrarası ballistik raketlərdən buraxıldıqdan sonra yüksək hündürlükdə ayrılaraq fəaliyyət göstərir.

Samir