ABŞ və Avropada dronları məhv etmək üçün nəzərdə tutulmuş yüksəkenerjili lazer və mikrodalğa silahlarının rolu artır.
Hit.az-ın məlumatına görə, "Forbes" yazır ki, bu texnologiyaya istehsalçılar arasında tələb yüksəkdir, xüsusilə potensial dron sürələrinin təhlükəsi fonunda.
Avropa Siyasət Analizi Mərkəzinin Transatlantik Müdafiə və Təhlükəsizlik Proqramının müstəqil elmi əməkdaşı Federiko Borsari bildirib ki, Avropa ölkələri bu təhlükəyə qarşı mübarizə qabiliyyətini inkişaf etdirir: “Onlar ya avadanlıq alırlar, ya da dronlardan istifadə üzrə təlimlər keçirirlər”.
Lazer sistemləri necə işləyir?
Lazerlər şaquli hədəflərə qarşı yüksək dəqiqliklə işləyir və onları mikrodalğa silahlarından fərqləndirir.
Avstraliyalı "Electro Optic Systems" şirkətinin direktoru Andreas Şver bildirir: “Siz dronda saniyələr ərzində deşik açırsınız. İstilik təsirindən o ya yanır, ya partlayır, ya da içində partlaya biləcək maddələr varsa, istilik onu partladır”.
Onun sözlərinə görə, lazer şüaları soyuq və açıq havada daha effektiv olur. “Hava nə qədər soyuq və quru olsa, lazer silahı bir o qədər yaxşı işləyir. Məsələn, Arktikada bu texnologiya çox səmərəli olur”.
Şver əlavə edib ki, sistemləri dəqiqədə 30 dronu məhv edə bilir və həm dəniz, həm də quru üçün tətbiq imkanları mövcuddur. Lakin kritik infrastrukturun qorunması üçün quru lazerlərinə tələbat yüksəkdir və bu trend davam edəcək.
Mikrodalğa silahları necə işləyir?
Mikrodalğa texnologiyası dronları məhv etmək üçün alternativ yanaşma təqdim edir, elektromaqnit sahələri yaradaraq onları sıradan çıxarır. Bunu “Epirus Inc.” şirkətinin baş direktoru Endi Loueri izah edib.
“Lazer sistemi sehrbazın əli ilə ildırım vurmasına bənzəyir. Biz isə duman sehrini yaratmaqla interferensiya sahəsi qururuq”, deyə Loueri bildirib.
Elektromaqnit maneələri dronların elektronik platalarına təsir göstərərək onların fəaliyyətini dayandıra bilir. Loueri əlavə edib ki, əvvəlcə dar zolaqlı impuls texnologiyası ilə intensiv enerji divarı yaratmaq planlaşdırılırdı və bu, avtomobil və ya qayıt mühərriklərini də dayandıra bilər.
Sakit dron öldürücülər
Lazer və mikrodalğa silahları fərqli üsullarla işləsələr də, hər iki texnologiya geniş dron spektrini məhv edə bilir, o cümlədən optik liflə idarə olunanları. Lazer silahı görünməz və səssizdir, dronlar isə sadəcə düşür. Bu, müasir müharibənin mürəkkəbliyini əks etdirir.
Dronların idarəolunması isə insan resursları ilə bağlı çətinliklər yaradır. Federiko Borsari bildirib ki, operator çatışmazlığı məsələsi xüsusilə Ukraynanın üzləşdiyi problemdir: “Dron interceptorları kütləvi istehsal edirlər, amma onları işlədəcək kifayət qədər operator yoxdur. Təlim istehsal sürətinə çatmır”.
Texnologiyanın inkişafı ilə mikrodalğa və lazer sistemləri dronlara qarşı effektiv həll kimi sürətlə populyarlıq qazanır, xüsusilə sabit mövqelərin qorunmasında “qılınc və qalxan” yanaşması təqdim edir.
Lazerlərin real istifadəsi
Qeyd edək ki, 2025-ci ilin dekabrından İsrail Müdafiə Qüvvələrinə "Iron Beam (“Dəmir Şüa”) lazer" interceptor sistemləri daxil edilib. Yaxın Şərqdəki eskalasiya zamanı İsrail ordusu onları real döyüşdə ilk dəfə tətbiq edib və “Hizbulla” tərəfindən işə salınan dronları uğurla məhv edib.
Sistem 100 kilovat gücündə şüa istifadə edərək hədəfləri havada dərhal yandırır və bir neçə yüz metrdən bir neçə kilometrə qədər məsafəni əhatə edə bilir.
Samir
