Polşa özünü Avropada ən müasir dron müdafiə sistemi ilə təchiz etmək qərarına gəlib. Varşava bu addımı keçən ilin sentyabrında Rusiya tərəfindən Polşa hava məkanına buraxılmış təxminən 20 pilotsuz uçuş aparatına cavab olaraq atıb. Avropada anti-dron texnologiyalarının inkişafı, İranda “Şahidi” dronlarının Britaniya bazasına zərbə endirməsindən sonra daha da aktuallaşıb, eyni zamanda ABŞ-İsrail zərbələrindən sonra.
HİT.az xəbər verir ki, bu barədə "Financial Times" yazıb.
Polşa sistemi “San” adını alıb və Polşa-Norveç konsorsiumu tərəfindən hazırlanır. Onun dəyəri təxminən 3,5 milyard avro qiymətləndirilir. Layihə, Varşavaya Avropada istehsalı artırmaq məqsədilə yeni “Safe” proqramı çərçivəsində ayrılmış AB kreditləri hesabına maliyyələşdiriləcək.
San sisteminin tərkibi və imkanları
San 18 mobil anti-dron batareyasından ibarət olacaq. Hər bir batareya sensorlar və zərbə vasitələri ilə təchiz olunub və mərkəzi idarəetmə sisteminə qoşulacaq. Radar komponentləri və top qurğuları yüzlərlə avtomobilə quraşdırılaraq Polşa sərhədlərini patrul edəcək və milli və alyans müdafiə sistemlərinə inteqrasiya olunacaq.
“Sentyabr Polşa üçün böyük dərs oldu, çünki biz əlimizdə olanlarla – hər biri 1 milyon dollara başa gələn raketlərlə təchiz olunmuş qırıcıları 1000 dollarlıq dronları vurmaq üçün istifadə etməli olduq”, deyə ehtiyatda olan polşalı general Yaroslava Qromadçinski bildirib. Bu hadisə Polşanın hava müdafiəsindəki böyük boşluğu tez bir zamanda doldurması lazım olduğunu göstərib.
Polşa Baş naziri Donald Tusk isə Avropada “ən müasir, ağıllı və inteqrasiya olunmuş anti-dron müdafiə sistemi” yaradacağını vəd edib.
Sistem radioelektron mübarizə imkanlarını – siqnal kəsmə və naviqasiyanı pozma funksiyalarını – kinetik zərbə vasitələri ilə birləşdirəcək. San dron-tutucular, 30 mm toplar və aşağı ucalan vertolyotlar və pilotsuz uçuş aparatlarını hədəf ala bilən idarə olunan raketləri işə sala biləcək.
İcra müddəti və siyasi mübahisələr
San sistemi Polşa Dövlət Müdafiə Holdinqi PGZ, Norveç müdafiə şirkəti Kongsberg və Polşa radar istehsalçısı Advanced Protection Systems (APS) tərəfindən hazırlanır.
Hökumət San üçün tender keçirmədən müqavilələr verib və ambisiyalı qrafik müəyyən edib: ilk batareyaların bu il Polşa Silahlı Qüvvələrinə çatdırılması, sistemin tam işlək vəziyyətə gətirilməsi isə 24 ay ərzində nəzərdə tutulub.
PGZ və Kongsberg Ukraynadakı döyüş təcrübəsinə malik silahlar istehsal etsələr də, San üçün əsas texniki vəzifə fərqli komponentləri APS tərəfindən hazırlanmış mərkəzi idarəetmə arxitekturasına inteqrasiya etməkdir. Konsorsium fevral ayında ilk sahə nümayişini keçirərək sistemdə istifadə olunacaq bəzi topları göstərib.
Layihə bəzi siyasi maneələrlə də üzləşib, çünki müxalif “Hüquq və Ədalət” (PiS) partiyası AB kreditlərinin istifadəsinə qarşı çıxır və bildirir ki, bu, Brüsselin Polşanın satınalma qərarlarına təsir hüququna malik olmasına yol açacaq.
PiS namizədi Prezident Karol Navrotski Tuskla görüşməlidir; o, “Safe” proqramı vasitəsilə maliyyələşməyə veto qoya biləcəyini bildirib və Polşa Mərkəzi Bankının ehtiyatlarını daha ucuz maliyyə mənbəyi kimi istifadə etməyi təklif edib.
Tusk isə veto halında alternativ maliyyə axtara biləcəyini deyib və bunu əsassız adlandırıb: “Düşünün, əslində Polşanın ürəyinə zərbə vurmaq istəyirsinizmi, hələ Ukraynada belə sərt müharibə gedir. Heç kim sizə bunu bağışlamayacaq”, – deyə o, Navrotskini xəbərdar edib.
Ukrayna təcrübəsi mühüm rol oynadı
“San tamamilə yeni konsepsiyadır, amma Ukrayna təcrübəsinə əsaslanır”, – deyə APS-in həmtəsisçisi Radslav Pesyeviç bildirib.
APS son iki ildə Ukraynaya radar və radio sistemləri təchiz edib, həmçinin britaniyalı MSI Defence Systems ilə anti-dron texnologiyalarının istehsalı üzrə tərəfdaşlıq qurub. Pesyeviç maliyyə detalları açıqlamasa da, San müqaviləsinin şirkət gəlirlərini iki dəfədən çox artıracağını qeyd edib.
Kongsberg şirkəti, 1,4 milyard avro dəyərində müqavilə çərçivəsində APKWS raketləri ilə idarə olunan taret və uzaqdan idarə olunan döyüş modullarını təchiz edəcək. Şirkət San-ı Polşanın Avropada müdafiədə artan rolunun göstəricisi adlandırıb.
“San proqramı Polşanın regionda anti-dron innovasiyalarında lider mövqeyini təsdiqləyir. Polşa, Danimarka və Almaniya ilə birlikdə üç ölkədən biridir ki, sözləri əməllə əvəz edərək böyük miqyaslı sifarişlər verməyə başlayıb”, – deyə şirkət nümayəndəsi İvar Simonsen bildirib.
Samir
