Uzun illər ərzində alimlərin Amazon hövzəsində tək bir geniş yayılmış növ hesab etdiyi quş əslində 5 fərqli növdən ibarətdir. Onların ikisi elm üçün əvvəllər məlum olmayıb. Bu nəticə muzey kolleksiyalarının və onillikləri əhatə edən quş səsləri arxivlərinin geniş yenidən təhlili sayəsində əldə olunub.

HİT.az xəbər verir ki, bu barədə “Indiandefencereview” yazır.

Boz qarışqayeyən quş ("Cercomacra cinerascens") Thamnophilidae fəsiləsinə aid kiçik meşə növüdür və Braziliya, Boliviya, Kolumbiya, Ekvador, Peru və Cənubi Amerikanın digər ölkələrində yaşayır. Erkəklər boz, dişilər isə qəhvəyi rəngdə olur və lələklərindəki cüzi oxşarlıqlar uzun müddət bu qrupun əsl müxtəlifliyini gizlədib.

San-Paulu Dövlət Universitetindən ornitoloq Vaqner Kavarzere və onun həmkarları "C. cinerascens" üzrə ilk geniş taksonomik reviziya aparıblar.

Tədqiqat qrupu 682 muzey nümunəsini araşdırıb və 347 səs yazısını təhlil edib. Məlum olub ki, quşların səsləri onların lələklərindən daha informativdir. Araşdırmaya görə, yüksək səslə oxunan nəğmələrin quruluşu Amazonun böyük çayları ilə ayrılan populyasiyalar arasında aydın fərqlər göstərib, halbuki lələk örtüyü arealın böyük hissəsində eyni qalıb.

Komanda 4 fərqli nəğmə tipi müəyyən edib. Şimal populyasiyası təmiz və xırıltılı notları növbələyir. Cənub-qərb populyasiyası – "C. sclateri" – təmiz və xırıltılı səslərin birləşdiyi tək not çıxarır. Üçüncü populyasiya mahnıya ardıcıl xırıltılı notlarla başlayır, sonra təmiz səslərə keçir. Dördüncü isə yalnız xırıltılı səslərlə oxuyur.

İki yeni növ Amazonun cənubunda, böyük çay sistemi ilə ayrılmış qonşu ərazilərdə yaşayır. "Cercomacra mura" Ukayali və Madeyra çayları arasında, "Cercomacra raucisona" isə Madeyra və Tapajos çayları arasında məskunlaşıb və yalnız xırıltılı səslərdən ibarət yüksək nəğməsi ilə fərqlənir.

Tədqiqatçıların fikrincə, bu çaylar minilliklər ərzində populyasiyaların genetik və akustik təcridini təmin edən təbii baryerlər rolunu oynayıb. Araşdırma çay sərhədlərində hibridləşmə və ya qarışma əlamətləri aşkar etməyib.

Tədqiqat həmçinin əvvəllər yarımnöv sayılan "Cercomacra iterata"nın statusunu müstəqil növə yüksəldib. Bu qərar onun tünd cənub lələkləri və Tapajos çayının şərqində yerləşən aydın coğrafi arealı ilə əsaslandırılıb. Eyni zamanda, "C. c. immaculata" yarımnövü "C. cinerascens" ilə birləşdirilib, çünki onların nə lələk örtüyündə, nə də səslərində fərq tapılmayıb.

Bu kəşfi xüsusilə diqqətəlayiq edən onun bu qədər uzun müddət diqqətdən kənarda qalmasıdır. "C. cinerascens" kompleksi XIX əsrin ortalarından bəri öyrənilirdi və bu müddətdə onun populyasiyaları üçün altı ad təklif olunmuşdu. Lakin taksonomik qiymətləndirmələr əsasən XX əsrin əvvəllərində aparılıb və demək olar ki, yalnız lələk örtüyünə əsaslanıb – halbuki bu metod bu qrup üçün yetərli olmayıb.

Samir