Nəhəng Çikşulub asteroidinin Yerə düşməsi demək olar ki, bütün ekosistemlərin çökməsinə səbəb olsa da, tısbağaların bir qrupu bu kütləvi yoxolmadan xilas ola bilib. 

HİT.az xəbər verir ki, bu barədə “Biology Letters” jurnalında dərc olunan araşdırmada məlumat verilir.

Bavariya Dövlət Təbiət Tarixi kolleksiyalarından (SNSB) Serjoşa Eversin sözlərinə görə, bu heyvanların sağ qalmasının əsas sirri onların kəllə və çənə quruluşunda gizlənib.

Məlum olub ki, sağ qalma şansı daha çox geniş çeynəmə səthinə və küt çənə kənarlarına sahib tısbağalarda olub. Bu xüsusiyyətlər “durofagiya” adlanan qidalanma forması ilə bağlıdır — yəni sərt qabıqlı qidaları (məsələn, molyusk və qabıqlar) sındıra bilmək.

“Biz ekoloji filtr müşahidə edirik. Sərt qabıqlı qida ilə qidalanma bu növlərə təkamül üstünlüyü verib”, deyə Evers bildirib.

Qabıqları sındıra bilən tısbağaların təxminən 90 faizi yoxolma həddini keçib, bu xüsusiyyətə sahib olmayan növlərdə isə bu göstərici 63 faiz olub.

Tədqiqatçılara görə, bu fərq onların sağ qalma şansını 4,2–6,5 dəfə artırıb. Bunun səbəbi asteroid zərbəsindən sonra yaranan “nüvə qışı” şəraitidir: toz və tüstü Günəş işığını bloklayıb, fotosintezi dayandırıb və qida zəncirini çökdürüb.

Bitkilər məhv olduqdan sonra onlarla qidalanan heyvanlar da tədricən yox olub. Alimlər bildirir ki, su və bataqlıq mühitləri daha sabit qida mənbəyi (detrit — çürümüş üzvi maddələr) yaratdığı üçün bir növ “təhlükəsizlik yastığı” rolunu oynayıb. Quruda yaşayan tısbağalar isə daha çox zərər görüb.

Maraqlıdır ki, qabıq sındırmaq qabiliyyəti tısbağalarda tək bir dəfə deyil, tarix boyu ən az 27 dəfə müstəqil şəkildə ortaya çıxıb. Lakin bu xüsusiyyətə keçid nadir olduğundan, belə növlər fəlakət dövrünə qədər az yayılmışdı.

Alimlər qeyd edir ki, Kretase dövrünün son milyon illərinə aid fosil tapıntılarında hələ də boşluqlar mövcuddur.

Samir