Möhkəm fitverən qurbağalar (Austrochaperina robusta) Avstraliyanın Kvinslend bölgəsinin rütubətli tropik meşələrində yaşayan, torpaqda gizlənən çox kiçik amfibiyalardır. Onların uzunluğu cəmi 2 sm-dir və qəhvəyi rəngləri onları yarpaqlar arasında demək olar ki, görünməz edir.
HİT.az xəbər verir ki, bu barədə “Discoverwildlife” yazır.
Alimlər bu çətin müşahidə olunan canlıları daha yaxşı öyrənmək üçün onlar üçün müxtəlif növ kiçik “evlər” hazırlayıblar və nəticə gözləniləndən fərqli olub: yeni araşdırmaya görə, beton “mənzillər” taxta sığınacaqlardan daha çox üstünlük qazanıb.
Möhkəm fitverən qurbağalar adətən daşların və ağac kötüklərinin altında yaşayır. Buna görə tədqiqatçılar onların təbii mühitini təqlid etmək üçün 30 taxta sığınacaq hazırlayıblar.
"Biz yerində yıxılmış ağacları tapdıq və onları uyğun ölçüdə doğradıq", deyə tədqiqatın aparıcı müəllifi, Avstraliyanın Ceyms Kuk Universitetindən (JCU) Jordi Groffen bildirib.
Bundan əlavə, onlar qurbağaların bəzən gizləndiyi daşları imitasiya edən 30 beton “mənzil” də hazırlayıblar.
“Onlar qaya ölçüsündədir və altı kameradan ibarətdir, içəridə çoxlu keçidlər var. Bəzilərinin üzərində hətta yosun da bitmişdi", deyə o əlavə edib.
Tədqiqatçılar iki il boyunca bu süni sığınacaqları müşahidə ediblər ki, hansıların daha çox istifadə edildiyini müəyyən etsinlər. Ədalətli müqayisə üçün sığınacaqlar cüt-cüt yerləşdirilib: biri taxta, biri beton.
Sığınacaqların içini narahat etmədən müşahidə etmək üçün hər kameraya çıxarıla bilən qapaq qoyulub. Nəticələr alimləri təəccübləndirib:
"Qurbağalar bu sığınacaqları gözlədiyimizdən daha çox istifadə etdilər. Bu, amfibiyaların populyasiyasını izləmək üçün yeni, qeyri-invaziv bir üsuldur".
Məlum olub ki, beton sığınacaqlar açıq-aşkar üstünlük qazanıb. Qurbağalar süni “evlərdən” ümumilikdə 801 dəfə istifadə edib və halların 75 faizində beton variantı seçiblər.
Bunun əsas səbəblərindən biri betonun zamanla dağılmaması və daha sabit istilik izolyasiyası yaratması ola bilər.
Qurbağalar yeni “evlərinə” dərhal öyrəşsələr də, onların burada çoxalması üçün təxminən iki il vaxt lazım olub. Lakin çoxalma başladıqdan sonra bu sığınacaqları aktiv şəkildə istifadə ediblər.
Alimlər beton sığınacaqlarda 6 yumurta dəstəsi aşkar ediblər. Bu isə növün çoxalma mərhələsini daha təhlükəsiz şəkildə öyrənmək üçün yeni imkanlar açır.
Əvvəllər tədqiqatçılar yumurtaları yalnız təbii obyektləri qaldıraraq tapa bilirdilər ki, bu da ekosistemə zərər verə bilərdi. Yeni üsul isə daha təhlükəsiz hesab olunur.
Nəticə olaraq, belə süni beton sığınacaqların istifadəsi nadir qurbağa növlərinin qorunmasında və monitorinqində mühüm rol oynaya bilər.
Samir
