Fransanın cənubunda alimlər dinozavrların fosilləşmiş izlərini aşkar ediblər. Bu izlər yer səthində deyil, təxminən 500 metr dərinlikdə yerləşən mağaranın tavanında tapılıb.

HİT.az xəbər verir ki, "Daily Galaxy" nəşrinin yazdığına görə, bu kəşf paleontologiyada ən qeyri-adi tapıntılardan biri hesab olunur, çünki o, qədim heyvanların hərəkət və anatomiyasını öyrənmək üçün yeni imkanlar açır.

“Journal of Vertebrate Paleontology” jurnalında dərc edilən tədqiqata əsasən, izlər 2015-ci ildə Koss-Mejan bölgəsində yerləşən Kastelbuk mağarasında aşkar edilib. Alimlər dar, dolanbac və qismən su ilə dolu keçidlərdən keçərək bu əraziyə çatmalı olublar. İzlər yeraltı 100 metrdən çox uzanan mürəkkəb marşrutun sonunda yerləşir.

İzlərin tavanda olması alimləri təəccübləndirib

Ən diqqətçəkən məqam izlərin mağara tavanında yerləşməsidir. Buna görə tədqiqatçılar onları aşağıdan, yuxarı baxaraq araşdırıblar.

Söhbət adi ayaq izlərindən deyil, “kontur izlər” adlanan üçölçülü formalardan gedir. Bu formalar dinozavr izlərinin çöküntü ilə dolması və daha sonra geoloji proseslər nəticəsində üzə çıxması ilə yaranıb.

Mağarada üç ayrı iz cığırı sənədləşdirilib. Bu cür tapıntılar çox qiymətli sayılır, çünki dinozavrların hərəkəti və davranışı barədə birbaşa məlumat verir.

Nəhənglərin buraxdığı izlər

Bəzi izlərin uzunluğu 1,25 metrə çatır. Bu, onların iri ot yeyən sauropod dinozavrlar tərəfindən, xüsusilə titanozavr qrupuna aid növlər tərəfindən buraxıldığını göstərir.

Bu canlılar 30 metrdən uzun ola və 50 tona qədər çəkiyə sahib ola bilirdi. İzlər təxminən 166–168 milyon il əvvələ aiddir. Həmin dövrdə ərazi sahil zonası olub.

İzlərin mükəmməl qorunması xüsusi əhəmiyyət daşıyır: bəzi nümunələrdə barmaq izləri, pəncə yastıqları və hətta dırnaq izləri belə görünür. Bir izdə sağ ayağın beş barmağı aydın seçilir.

Yeni iz növü

Cığırların biri o qədər fərqlidir ki, alimlər yeni ixtnotakson müəyyən ediblər və ona “Occitanopodus” adı verilib.

Bu izlər sauropodların Yura və Təbaşir dövrlərinə aid digər nümunələrindən fərqlənən unikal xüsusiyyətlər daşıyır. Alimlər bu kəşfin həmin nəhənglərin təkamülü ilə bağlı boşluqları doldura biləcəyini düşünürlər.

Mağaralar qədim həyatın “arxivləri” kimi

Tədqiqatçılar bildirirlər ki, dərin karst mağaraları fosillərin qorunması üçün çox əlverişli mühit ola bilər və bəzən açıq geoloji qatlardan daha yaxşı məlumat saxlayır.

Belə yerlərə giriş çətin və təhlükəli olsa da, onlar nadir geoloji və bioloji sübutların qorunmasına imkan verir.

Elmi əhəmiyyəti

Aşkar edilən izlər dinozavrların təkcə ölçülərini deyil, həm də yerimə tərzini, ayaq quruluşunu və ətraf mühitlə qarşılıqlı əlaqəsini öyrənməyə imkan yaradır.

Alimlər vurğulayırlar ki, sauropodların bu dövrdəki təkamülü hələ tam öyrənilməyib və yeni məlumatlar onların müxtəlifliyini və mürəkkəbliyini daha aydın göstərir.

Samir