Narsist davranışlı insanlarla münasibət qurmaq bəzən ciddi emosional gərginliyə səbəb ola bilər. Manipulyasiya, günahı başqasının üzərinə atmaq, qazlaytinq və məsuliyyətdən yayınmaq belə insanların istifadə etdiyi davranışlar arasında göstərilir.
HİT.az xəbər verir ki, klinik psixoloq, doktor Syuzan Spayser “The Post” nəşrinə açıqlamasında narsist davranışlara qarşı qorunmağın 7 effektiv strategiyasını açıqlayıb.
1. Reaksiya verməyin - Psixoloqun fikrincə, narsistin manipulyasiyasını zəiflətməyin ilk yollarından biri emosional reaksiyaları məhdudlaşdırmaqdır. Qəzəb, ağlamaq və ya yalvarmaq qarşı tərəfə söhbətin istiqamətini dəyişmək və diqqəti öz davranışından sizin reaksiyanıza yönəltmək imkanı verə bilər.
2. Özünüzü izah etməyə və mübahisə etməyə çalışmayın - Narsistik davranışa məruz qalan insanlar tez-tez özlərini müdafiə etməyə, hərəkətlərini izah etməyə və mübahisə aparmağa çalışırlar. Psixologiyada bununla bağlı JADE anlayışından istifadə olunur. Bu qısaltma “özünü doğrultmaq, mübahisə etmək, müdafiə olunmaq və izah etmək” mənasını verir.
Spayserin sözlərinə görə, bu cür davranış manipulyativ insanla söhbətin daha da qarışıq və nəticəsiz hala gəlməsinə səbəb ola bilər.
3. Davranış nümunələrini öyrənin - Mütəxəssis qazlaytinq, günahı başqasının üzərinə atmaq və proyeksiya kimi davranış modellərini tanımağın vacib olduğunu bildirir.
Onun fikrincə, insan narsistin verdiyi vədlərdən daha çox real hərəkətlərinə diqqət yetirməli və gördüklərinə etibar etməlidir.
4. Sərhədlərinizi müəyyənləşdirin - Spayser hesab edir ki, sərhəd qoymaq qarşı tərəfin davranışını idarə etməyə çalışmaq deyil, öz davranışınızı müəyyənləşdirməkdir.
Məsələn, “Mənimlə qışqıraraq danışmamalısan” demək əvəzinə, “Mənimlə qışqıraraq danışsan, söhbəti dayandıracağam” demək daha düzgün yanaşmadır.
5. Sizə çıxışı məhdudlaşdırın - Psixoloqun fikrincə, narsist insana nə qədər az emosional və şəxsi çıxış imkanı verilsə, onun təsiri də bir o qədər zəifləyə bilər.
Əgər tamamilə əlaqəni kəsmək mümkün deyilsə, məsələn, söhbət valideyndən, övladdan və ya uşağın digər valideynindən gedirsə, ünsiyyəti qısa, neytral və yalnız zəruri mövzularla məhdudlaşdırmaq tövsiyə olunur.
Bu zaman “Başa düşdüm”, “Məlum oldu”, “Qəbul etdim” kimi qısa cavablar vermək mümkündür.
6. “Boz daş” taktikasından istifadə edin - “Boz daş” metodu qarşı tərəfin sizi mübahisəyə və emosional reaksiyaya cəlb etmək cəhdlərinə neytral münasibət göstərməyi nəzərdə tutur.
Spayserin sözlərinə görə, belə hallarda sakit səslə danışmaq, emosiyaları nümayiş etdirməmək və qısa cavablar vermək lazımdır. Məqsəd qarşı tərəfin axtardığı diqqət və emosional reaksiyanı minimuma endirməkdir.
7. Onsuz həyat qurun - Psixoloq hesab edir ki, narsist insanın üzərindəki təsirini azaltmağın ən effektiv yollarından biri həyatınızı onun ətrafında qurmaqdan imtina etməkdir.
Bunun üçün sağlam münasibətləri bərpa etmək, yaşanan emosional travma üzərində işləmək və ehtiyac olduqda psixi sağlamlıq mütəxəssislərindən dəstək almaq tövsiyə olunur.
Mütəxəssis vurğulayır ki, əsas məqsəd narsisti “məğlub etmək” deyil, onun manipulyativ davranışlarının sizin həyatınıza təsirini azaltmaq və öz sərhədlərinizi qorumaqdır.
Samir
