2 800 il əvvəl 19 mərtəbəli "göydələn" tikmək mümkün imiş - Təəccüblü araşdırma

DÜNYA
10:27 / 08.10.2026
53

Efiopiyanın şimalındakı Tiqray bölgəsində yerləşən təxminən 2 800 illik Grat Be'al Gibri sarayı ilə bağlı yeni araşdırma qədim tikinti texnologiyalarının imkanları barədə maraqlı nəticə ortaya çıxarıb.

HİT.az xəbər verir ki, alman arxeoloq və inşaat mühəndislərinin apardığı tədqiqat zamanı Yaha şəhərində yerləşən sarayın daşıyıcı sistemi müasir mühəndislik simulyasiyaları ilə araşdırılıb. Hesablamalar göstərib ki, binanın konstruksiyası nəzəri olaraq 16-19 mərtəbəyə qədər bir quruluşu daşıya biləcək gücdə olub.

Eramızdan əvvəl təxminən 800-cü ildə inşa edilən Grat Be'al Gibri həmin dövrdə Şərqi Afrikada məlum olan ən böyük saraylardan biri hesab olunur. Təxminən 60x60 metrlik bünövrəyə malik tikilinin giriş hissəsində hündürlüyü 10 metrə çatan sütunlar olub. Ərazidə aşkarlanan pilləkən qalıqları da sarayın bir neçə mərtəbədən ibarət olduğunu göstərir.

Əvvəllər sarayın ən azı üç mərtəbəli olduğu ehtimal edilirdi. Lakin güclü yanğından sonra dağılan tikilinin əsl hündürlüyü uzun müddət mübahisə mövzusu olaraq qalıb. Cənubi Ərəbistandakı qaya təsvirlərində doqquz mərtəbəli sarayların göstərilməsi və qədim yazılı mənbələrdə 20 mərtəbəyə qədər binalardan bəhs edilməsi tədqiqatçıların diqqətini çəkib.

Araşdırma qrupu sarayın tikinti texnologiyasını da incələyib. Məlum olub ki, daş divarların arasında üfüqi istiqamətdə ağac tirlərdən istifadə olunub. Daş və ağacın eyni daşıyıcı sistemdə birləşdirilməsi divarların möhkəmliyini artırıb.

Tədqiqatçılar tikintidə istifadə olunan materialların xüsusiyyətlərini və memarlıq ölçülərini 3D modelləşdirmə proqramlarına daxil edərək müxtəlif hündürlüklərdə konstruksiyanın davranışını simulyasiya ediblər.

“Heritage” jurnalında dərc olunan araşdırmanın nəticələrinə görə, müxtəlif daş materialları və ağac növləri nəzərə alınmaqla aparılan hesablamalar sarayın daşıyıcı sisteminin 16-19 mərtəbəli binanı nəzəri olaraq dəstəkləyə biləcəyini göstərib.

Bununla belə, bu nəticə Grat Be'al Gibri sarayının həqiqətən 16 və ya 19 mərtəbəli olduğu anlamına gəlmir. Qədim inşaatçıların materialların potensialından nə dərəcədə istifadə etdikləri və tikilinin real hündürlüyünün neçə mərtəbə olduğu dəqiq məlum deyil.

Araşdırma yalnız onu göstərir ki, təxminən 2 800 il əvvəl Şərqi Afrikada istifadə olunan tikinti texnologiyaları çoxmərtəbəli və böyük ölçülü strukturlar üçün düşünüldüyündən daha geniş imkanlara malik ola bilərdi.

Samir

0