İsraildə arxeoloqlar təxminən 2 min il əvvələ aid, çəkisi 25 ton olan yəhudi ritual hamamı aşkar ediblər. İkinci Məbəd dövrünə aid olan tikili həm yaşı, həm də yaxşı qorunmuş vəziyyəti ilə diqqət çəkib. Tapıntının İsa peyğəmbərin yaşadığı dövrə təsadüf etməsi onun tarixi əhəmiyyətini daha da artırıb.

HİT.az xəbər verir ki, bu barədə “Fox News” nəşri məlumat yayıb.

Arxeoloji tapıntı İsrailin cənubunda yerləşən Kiryat-Qat şəhərində qazıntılar zamanı üzə çıxarılıb. Mikva adlanan bu xüsusi hovuz qədim yəhudi dini ənənələrində ritual təmizlənmə məqsədilə istifadə olunurdu. Belə hamamlar həmin dövrdə yəhudi icmalarının dini həyatında mühüm yer tuturdu.

İsrailin Qədim Əşyalar İdarəsinin məlumatına görə, tikilinin yaxşı vəziyyətdə qorunması arxeoloqların diqqətini cəlb edib. Mütəxəssislər hesab edirlər ki, tapıntı bu ərazidə İkinci Məbəd dövründə mövcud olmuş, lakin indiyədək tədqiqatçılara məlum olmayan yaşayış məskəninin izlərini üzə çıxara bilər.

Ötən ay mütəxəssislər qədim tikilinin qorunması üçün xüsusi əməliyyat həyata keçiriblər. Ərazidə aparılan tikinti işlərinin abidəyə zərər verə biləcəyi nəzərə alınaraq, təxminən 25 ton ağırlığında olan ritual hamam kranın köməyi ilə qazıntı sahəsindən bütöv şəkildə qaldırılıb. Bu üsulla tarixi tikilinin mümkün zədələnməsinin qarşısının alınması hədəflənib.

Qazıntılar zamanı ritual hamamla yanaşı, daş ölçü qabları da aşkarlanıb. Həmin dövrdə bu cür qabların istifadəsi yəhudilərin dini qaydaları ilə bağlı olub. İnanca görə, daş bəzi digər materiallardan fərqli olaraq ritual natəmizliklə eyni şəkildə əlaqələndirilmirdi. Buna görə də daş qablar dini qaydalara əməl edən insanlar üçün əhəmiyyət daşıyırdı.

Arxeoloqların fikrincə, ritual hamamın və daş qabların birlikdə tapılması təxminən iki min il əvvəl bölgədə yaşayan insanların dini inanclarını, adətlərini və gündəlik həyatını daha yaxşı anlamağa kömək edə bilər.

Bununla belə, tikilinin İsa peyğəmbərin yaşadığı dövrə aid olması onun peyğəmbərin özü tərəfindən istifadə edildiyi anlamına gəlmir. Hamamın İncildə təsvir olunan konkret hadisələrlə əlaqəsini təsdiqləyən hər hansı sübut da yoxdur. Tapıntının əsas əhəmiyyəti həmin dövrün tarixi və dini mühitinin öyrənilməsinə yeni imkanlar yaratmasıdır.

İsrailin Qədim Əşyalar İdarəsi bildirib ki, tikinti işləri başa çatdıqdan sonra qədim hamamın ilkin yerinə qaytarılması planlaşdırılır. Abidənin yeni yaşayış massivinin mərkəzində yaradılacaq açıq ictimai məkana daxil edilməsi nəzərdə tutulur. Bununla həm tarixi irsin qorunması, həm də ziyarətçilərin abidə ilə tanış olması təmin ediləcək.

Samir