ABŞ Prezidenti Donald Trampla Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski arasında münasibətlər yenidən gərginləşib. Enerji obyektlərinə zərbələr, Rusiyadan dizel yanacağının alınması planı və Starlink sisteminə tətbiq edilən məhdudiyyətlər Vaşinqtonla Kiyev arasındakı fikir ayrılıqlarını daha da dərinləşdirib.

HİT.az xəbər verir ki, bu barədə CNN təhlilində yazıb.

Nəşrin qənaətinə görə, yaranmış vəziyyət Ukraynanın qarşılaşdığı çətin reallığı üzə çıxarır: Trampın enerji xərclərini azaltmaq və daxili siyasi mövqelərini gücləndirmək cəhdləri Kiyevin müharibədə qələbə qazanmasını daha mürəkkəb və təhlükəli edə bilər.

CNN qeyd edir ki, Vaşinqtonda və Avropada Trampın yalnız öz siyasi maraqlarını düşünməsi deyil, eyni zamanda atdığı bəzi addımlarla Rusiya Prezidenti Vladimir Putinə faktiki olaraq kömək etməsi barədə narahatlıq artır.

Dizel yanacağı razılaşması gərginliyi artırdı

ABŞ və Ukrayna arasında növbəti böhran Trampın Rusiyadan dizel yanacağının alınması ilə bağlı razılaşmanı elan etməsindən sonra başlayıb. Bu açıqlama, o cümlədən Respublikaçılar Partiyasının bəzi nümayəndələri tərəfindən sərt tənqid olunub.

Bundan sonra Tramp Rusiya ilə Ukrayna arasında enerji obyektlərinə şamil ediləcək atəşkəs barədə danışıb. Lakin sonradan məlum olub ki, o, bu təşəbbüs barədə münaqişə tərəflərini əvvəlcədən məlumatlandırmayıb. Bu isə həm Moskva, həm də Kiyevdə təəccüb doğurub.

Cümə axşamı Zelenski Rusiyanın enerji obyektlərinə zərbələrin bərpa ediləcəyini açıqlayıb. O, həmçinin ABŞ-ı Putinlə yeni razılaşmalar əldə etməyə çalışmaqda ittiham edib.

“Bəziləri yaşamaq uğrunda mübarizə aparır, döyüşür və ölür, siz isə bu təcavüzü həyata keçirənlərlə iş görürsünüz. Bu, necə mümkündür?” – deyə Ukrayna Prezidenti bildirib.

Starlink ətrafında yeni mübahisə

Vaşinqtonla Kiyev arasındakı gərginliyi artıran digər məsələ İlon Maskın şirkətinə məxsus Starlink peyk rabitəsi sistemi və onun hərbi məqsədlər üçün nəzərdə tutulan Starshield versiyası ilə bağlı məhdudiyyətlərdir.

CNN-in məlumatına görə, tətbiq edilən məhdudiyyətlər Ukrayna hərbi texnikasının fəaliyyətinə təsir göstərib və Rusiya qüvvələrinə döyüş meydanında üstünlük qazandırıb.

Mask sosial şəbəkə X-də bildirib ki, sürət və istifadə ilə bağlı məhdudiyyətləri ABŞ hərbçiləri, son nəticədə isə prezident müəyyənləşdirir. Bununla belə, bəzi rəsmilər məsuliyyətin əhəmiyyətli hissəsinin Maskın öz üzərinə düşdüyünü düşünürlər.

Reuters-in mənbələrə istinadən yaydığı məlumata görə, peyk sisteminin fəaliyyətinin məhdudlaşdırılması barədə göstəriş Ağ Evdən gəlib.

Zelenski isə bunun texniki nasazlıq olmadığını vurğulayıb. O, “Financial Times” qəzetinə müsahibəsində məhdudiyyətlərin məqsədli şəkildə tətbiq edildiyinə əmin olduğunu bildirib.

Trampın məqsədləri sual altına düşür

ABŞ-də Trampın tənqidçiləri Rusiyadan dizel yanacağının alınması planını onun Putinə güzəştlərinin növbəti nümunəsi kimi qiymətləndirirlər. Onların fikrincə, bu razılaşma aralıq seçkiləri ərəfəsində yanacağın qiymətini əhəmiyyətli dərəcədə aşağı salmaya bilər. Bunun əvəzində, razılaşma tam həyata keçirilərsə, Rusiya iqtisadiyyatına milyardlarla dollar vəsait daxil ola və həmin vəsait ölkənin hərbi imkanlarının gücləndirilməsinə yönəldilə bilər.

Delaver ştatından olan demokrat senator Kris Kuns bildirib ki, Tramp aralıq seçkiləri ərəfəsində həm özünün, həm də Respublikaçılar Partiyasının mövqelərini yaxşılaşdırmaq üçün çıxış yolu axtarır.

CNN yazır ki, Rusiyadan yanacaq alınması planı Moskvanın daha əvvəl İranla ABŞ hərbi gəmiləri, təyyarələri və şəxsi heyətinin yerləşdiyi yerlər barədə kəşfiyyat məlumatları paylaşdığına dair xəbərlər fonunda da suallar doğurur.

Tramp administrasiyası isə prezidentin hələ də sülhə nail olmaq imkanlarını araşdırdığını bildirir. Bununla belə, Trampın ötən il hakimiyyətə qayıtmasından sonra Putinin mövqeyini yumşaltdığını göstərən əlamətlər müşahidə olunmayıb.

London Kral Birləşmiş Müdafiə Araşdırmaları İnstitutunun (RUSI) Maliyyə və Təhlükəsizlik Mərkəzinin direktoru Tom Kiting hesab edir ki, Tramp seçki maraqlarını Ukrayna xalqının təhlükəsizliyindən, rifahından və həyatından üstün tutur.

Onun fikrincə, bu məqam Atlantikanın hər iki tərəfində həm ictimaiyyətin, həm də siyasətçilərin diqqətindən kənarda qalmamalıdır.

Samir