Alimlər bitki köklərinin zərərli göbələkləri faydalı mikroorqanizmlərdən ayırmasına imkan verən mexanizmi müəyyənləşdiriblər. Araşdırmaya görə, bitki hüceyrələri göbələklərin hüceyrə divarında olan xitin molekullarının uzunluğunu ölçərək mümkün təhlükəni müəyyən edə bilir.

HİT.az xəbər verir ki, bu barədə “Gazeta.ru” nəşri “Science” jurnalında dərc olunan araşdırmaya istinadən yazıb.

Danimarkanın Orhus Universitetinin bioloqları müəyyən ediblər ki, bitki köklərinin hüceyrə membranında yerləşən CHIP13 adlı reseptor göbələk mənşəli molekulları tanımaqda mühüm rol oynayır. Bu zülalın “körpü domeni” adlandırılan xüsusi hissəsi xitin zəncirini bir neçə nöqtədən tutmağa imkan verir.

Tədqiqatçılara görə, zərərli parazitlər bitki üçün təhlükə yaradan daha uzun xitin fraqmentləri buraxır. Faydalı mikroorqanizmlərlə əlaqəli qısa fraqmentlər isə eyni müdafiə reaksiyasını işə salmır. CHIP13 reseptoru uzun zəncirləri daha möhkəm tutaraq təhlükə siqnalını müəyyənləşdirir, qısa fraqmentlər isə reseptorda saxlanılmır.

Bitkinin müdafiəsi üçün iki zülal birlikdə işləyir

Araşdırmada CERK6 adlı ikinci reseptorun da vacib olduğu müəyyən edilib. CHIP13 təhlükəni tanıyan sensor rolunu oynayır, CERK6 isə siqnalı hüceyrənin daxilinə ötürür. Bu iki zülalın birgə fəaliyyəti olmadan bitkinin tam müdafiə reaksiyası başlamır.

Dosent Kira Hiselin sözlərinə görə, CHIP13 zülalı CERK6 ilə fiziki əlaqə yaradır və təhlükə siqnalının ötürülməsində əsas rolu ikinci reseptor oynayır. Beləliklə, hər iki zülal fərqli funksiyaları yerinə yetirərək bitkinin müdafiə sisteminin işləməsini təmin edir.

Kəşf kənd təsərrüfatında yeni imkanlar yarada bilər

Alimlər hesab edirlər ki, bu mexanizmin öyrənilməsi gələcəkdə torpaqdakı yeni patogenləri tanıya bilən süni reseptorların hazırlanmasına imkan verə bilər. Belə texnologiyalar xəstəliklərə daha davamlı bitki sortlarının yaradılmasına və kənd təsərrüfatında funqisidlərdən istifadənin azaldılmasına kömək edə bilər.

Bu isə fermerlərin xərclərini azaltmaqla yanaşı, torpağın kimyəvi maddələrin mənfi təsirindən qorunmasına da şərait yarada bilər. Bununla belə, bu imkanların praktik nəticəyə çevrilməsi üçün əlavə tədqiqatlar və texnologiyaların sınaqdan keçirilməsi tələb olunur.

Samir