Qara dənizin dibində aparılan arxeoloji araşdırmalar zamanı təxminən 2 min il əvvəl batmış qədim hərbi gəminin qalıqları aşkarlanıb. Tədqiqatçılar gəminin eramızdan əvvəl I əsrdə Pont hökmdarı VI Mitridatın donanmasına aid olduğunu və döyüşlər zamanı batdığını ehtimal edirlər.

HİT.az xəbər verir ki, bu barədə “The Daily Galaxy” nəşri məlumat yayıb.

Tapıntı qədim yunan şəhəri Fanagoriyanın limanında aparılan sualtı tədqiqatlar zamanı üzə çıxarılıb. Gəminin taxta gövdəsi 1,5 metrdən çox qalınlığı olan qum, lil və balıqqulağı təbəqəsinin altında qalıb. Əvvəlcə onun sonrakı dövrə aid ticarət gəmisi olduğu düşünülsə də, iki il sonra yaxınlıqda təxminən bir metr uzunluğunda tunc döyüş qoçu tapılması fərqli nəticəyə gətirib çıxarıb. Qoçun üzərində VI Mitridatın hakimiyyət rəmzləri hesab edilən aypara və beşguşəli ulduz təsvir olunub.

Radiokarbon analizi gəminin eramızdan əvvəl I əsrin ortalarına aid olduğunu göstərib. Mütəxəssislər onun bir sıra avarlarla təchiz edilmiş, sürətli yelkənli-avarçəkən hərbi gəmi – unirema olduğunu müəyyənləşdiriblər. Qorunub qalan gövdə hissələrinin uzunluğu təxminən 16 metr, eni isə 2,7 metrdir.

Gəminin batması tarixi hadisə ilə əlaqələndirilir

Tədqiqatçılar gəminin eramızdan əvvəl 63-cü ildə Fanagoriyada baş vermiş üsyan zamanı batdığını düşünürlər. Qədim Roma tarixçisi Appianın yazdıqlarına görə, həmin hadisələr zamanı Mitridatın övladları əsir düşüb və onların azad edilməsi üçün paytaxt Pantikapeydən donanma göndərilib. Alimlər gəminin bu hərbi əməliyyatlar zamanı batmış ola biləcəyini ehtimal edirlər.

Gövdəsi qeyri-adi qarışıqla qorunub

Araşdırmalar qədim gəminin tikintisində istifadə olunan texnologiyaların yüksək səviyyədə olduğunu da üzə çıxarıb. Gövdənin daxili hissələri gil, qoyun, at və keçi yunu, dəri qalıqları, donuz piyi və lələkdən ibarət qarışıqla örtülüb. Taxta lövhələrin birləşmə yerlərində isə qatranla hopdurulmuş yun istifadə edilib. Alimlərin fikrincə, bu üsul gövdənin su keçirməsinin qarşısını almaqla yanaşı, gəmini yanğından qorumağa da xidmət edə bilərdi.

Xarici örtükdə isə narıncı-qırmızı rəngli, arsen tərkibli mineral, arı mumu və şam qatranından ibarət qarışıq aşkarlanıb. Bu maddələrin gəminin taxta hissələrini dəniz canlılarının zədələməsindən və sualtı şəraitdə aşınmadan qorumaq məqsədi daşıdığı ehtimal edilir.

Metal hissələr də tədqiq olunub

Alimlər gəminin mismarlarını, metal lövhəsini və tunc döyüş qoçunu da laboratoriyada araşdırıblar. Nəticələr mismarların mis və mis ərintilərindən, lövhənin qurğuşundan, döyüş qoçunun isə qalay-qurğuşun tuncundan hazırlandığını göstərib. Mis hissələrin dəniz suyunda dəmirə nisbətən korroziyaya daha davamlı olması gəminin uzunmüddətli istismarına kömək etmiş ola bilər.

Gövdədə müxtəlif ağac növlərindən istifadə edilməklə aparılmış təmir izləri də müəyyən edilib. Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, bu tapıntı qədim Pont və Bosfor dövlətlərində hərbi donanmanın tikintisi, saxlanılması və təmiri üçün inkişaf etmiş texnologiyaların mövcudluğunu göstərir.

Samir