Astronomlar 15 kiçik qalaktikadakı qazları araşdıraraq Böyük Partlayışdan sonra kainatın ilk beş dəqiqəsində yaranmış heliumun miqdarını hesablayıblar. Yeni tədqiqatda ölçmə qeyri-müəyyənliyi 0,5 faizə qədər azaldılıb. Nəticələr kainatın ilkin vəziyyətini və fundamental fizika qanunlarını daha dəqiq yoxlamağa imkan yaradır.

HİT.az xəbər verir ki, Türkiyənin CHIP nəşrinin məlumatına görə, Minnesota Universitetinin də təmsil olunduğu beynəlxalq tədqiqat qrupu Böyük Binokulyar Teleskop vasitəsilə ümumilikdə 130 saat müşahidə aparıb. Araşdırmanın nəticələri “The Astrophysical Journal” jurnalında beş elmi məqalə şəklində dərc olunub.

Tədqiqatçılar başlanğıcda 54 qaz bölgəsini araşdırsalar da, keyfiyyət yoxlamalarından sonra 41 bölgənin məlumatlarını qiymətləndiriblər. İlkin helium miqdarını hesablamaq üçün isə ağır elementlərin az olduğu 15 bölgənin göstəricilərindən istifadə ediblər. Bu ərazilər alimlər üçün xüsusilə əhəmiyyətlidir, çünki ulduzların fəaliyyəti onların kimyəvi tərkibini daha az dəyişdirib və kainatın erkən dövrlərindən qalan izləri qoruyub.

Araşdırma zamanı qalaktikalardan gələn işıq müxtəlif rənglərə ayrılaraq təhlil edilib. Hidrogen və helium işıq spektrində özünəməxsus izlər buraxır. Alimlər heliumun 10-dan çox, hidrogenin isə 15 spektral xəttini araşdıraraq ölçmələrdəki xətaları müəyyənləşdirib və düzəldiblər.

Hesablamalara əsasən, heliumun adi maddənin ümumi kütləsindəki payı təxminən 24,58 faiz təşkil edir. Bu nəticə Böyük Partlayış modelinin proqnozları ilə uyğunluq göstərir. Ölçmənin qeyri-müəyyənliyinin 0,5 faizə endirilməsi isə əvvəlki tədqiqatlarla müqayisədə dəqiqliyin əhəmiyyətli dərəcədə artması deməkdir.

Alimlərin fikrincə, heliumun miqdarının dəqiq müəyyənləşdirilməsi yalnız kainatın başlanğıcını anlamaq baxımından deyil, elementar hissəciklərin xüsusiyyətlərini araşdırmaq üçün də vacibdir. Bu göstəricilər vasitəsilə kainatın ilk dəqiqələrində mövcud olmuş neytrino növlərinin sayı haqqında da nəticələr çıxarmaq mümkündür. Beləliklə, yeni tədqiqat fundamental hissəcikləri və onların qarşılıqlı təsirlərini izah edən Standart Modelin yoxlanılması üçün əlavə elmi məlumatlar təqdim edir.

Samir