“Fransada hakimiyyətlə cəmiyyət arasında etimad münasibətlərinin zəifləməsi, siyasi qərarlarla ictimai gözləntilər arasındakı ziddiyyətlərin dərinləşməsi və idarəetməyə olan inamın sarsılması kimi daha ciddi problemlər özünü göstərir”.
Bu sözləri Milli Məclisin deputatı Elnarə Akimova Hit.az-a açıqlamasında deyib.
O bildirib ki, Fransa Prezidenti Emmanuel Makronun siyasətinin əsas uğursuzluğu da məhz bu məqamda üzə çıxır:
“Fransa hakimiyyəti ölkənin iqtisadi və siyasi problemlərini idarə etməyə çalışsa da, cəmiyyətin əhəmiyyətli bir hissəsini öz qərarlarının mahiyyətinə inandıra və ümumi siyasi məqsədlər ətrafında birləşdirə bilmir. Unutmaq olmaz ki, Fransa Avropanın aparıcı dövlətlərindən biri, demokratiya, insan hüquqları və siyasi azadlıqlar barədə dünyaya tez-tez mesajlar verən ölkədir.
Lakin demokratik idarəçilik yalnız seçkilərin keçirilməsi, konstitusion mexanizmlərin işləməsi və siyasi institutların mövcudluğu ilə ölçülmür. Demokratiyanın həqiqi gücü hakimiyyətin cəmiyyətin səsini nə dərəcədə eşitməsində, fərqli sosial qrupların maraqlarını nə qədər nəzərə almasında və qəbul etdiyi qərarların ictimai legitimliyini qoruyub saxlamasında üzə çıxır”.
Millət vəkili qeyd edib ki, insanlar öz problemlərinin dinlənilmədiyini, sosial narahatlıqlarının siyasi qərarlarda əksini tapmadığını düşündükdə, narazılıq tədricən ayrı-ayrı məsələlərin hüdudlarını aşaraq bütövlükdə idarəetmə modelinə yönəlir:
“Makronun prezidentliyi dövründə pensiya islahatları ətrafında yaranan kəskin qarşıdurmalar, yaşayış xərcləri ilə bağlı narahatlıqlar, sosial bərabərsizlik və siyasi parçalanma Fransada bu etimad problemini daha da görünən edib. Xüsusilə, cəmiyyətin ciddi müqaviməti ilə qarşılanan qərarların siyasi dialoq və geniş ictimai razılaşma olmadan irəli aparılması hakimiyyətlə xalq arasındakı məsafəni artırır. Hüquqi baxımdan mümkün olan hər bir qərarın siyasi baxımdan da düzgün və məqsədəuyğun olması isə heç də həmişə eyni məna daşımır.
Dövlət idarəçiliyində qanunilik vacibdir, amma ictimai etimad olmadan qanuni mexanizmlərin özü də cəmiyyətdə narazılığın qarşısını almağa kifayət etmir. Makronun siyasətinin digər mühüm problemi onun idarəçilik üslubunun cəmiyyətin müxtəlif təbəqələrində yaratdığı təcrid olunma hissidir. İnsanlar hakimiyyəti öz gündəlik qayğılarından uzaq, qərarları isə onların iradəsindən asılı olmayan bir mexanizm kimi qəbul etməyə başlayanda, siyasi sistemlə vətəndaş arasında mənəvi bağ zəifləyir”.
Deputat diqqətə çatdırıb ki, belə şəraitdə küçə etirazları yalnız konkret qərara etiraz deyil, həm də siyasi təmsilçilik, sosial ədalət və ölkənin gələcəyi ilə bağlı narahatlıqların ifadəsinə çevrilir:
“Bu baxımdan, Fransadakı böhranı təkcə iqtisadi göstəricilərlə izah etmək mümkün deyil; burada həm də siyasi liderliyin cəmiyyəti inandırmaq, dinləmək və birləşdirmək qabiliyyəti sınağa çəkilir. Əlbəttə, Fransadakı bütün problemləri yalnız Makronun şəxsi siyasəti ilə əlaqələndirmək də birtərəfli yanaşma olardı.
Qlobal iqtisadi çətinliklər, Avropada artan siyasi qütbləşmə və ölkənin uzun illərdən bəri yığılıb qalmış sosial problemləri də mövcud vəziyyətə təsir göstərir. Ancaq siyasi liderliyin mahiyyəti məhz belə mürəkkəb şəraitdə özünü göstərir: problemləri sadəcə idarə etmək deyil, cəmiyyətin müxtəlif təbəqələrini ortaq məqsədlər ətrafında birləşdirmək, qarşıdurmaları dərinləşdirmək əvəzinə dialoq imkanlarını genişləndirmək və dövlətə inamı qorumaq”.
Həmsöhbətimizin sözlərinə görə, Fransanın timsalında görünən əsas dərs budur ki, dövlətin gücü yalnız iqtisadi imkanları, hərbi potensialı və beynəlxalq nüfuzu ilə müəyyən edilmir:
“Xalqın öz hakimiyyətinə inamı, milli həmrəylik və siyasi qərarların cəmiyyət tərəfindən qəbul olunması da dövlət gücünün fundamental dayaqlarıdır. Hakimiyyətlə xalq arasında etimad zəiflədikdə, hətta ənənəvi olaraq güclü dövlət institutlarına malik ölkələrdə belə siyasi sabitlik ciddi sınaqlarla üzləşir.
Nəticə etibarilə, Fransada yaşananlar Makron hakimiyyətinin ciddi siyasi problemlərlə üzləşdiyini və cəmiyyətlə münasibətlərini yenidən nəzərdən keçirməyə ehtiyac duyduğunu göstərir. Heç bir siyasi lider ölkəni yalnız inzibati qərarlarla idarə edə, cəmiyyətin narazılığını isə uzun müddət görməzlikdən gələ bilməz”.
Elnarə Akimova əlavə edib ki, xalqın etimadını itirən siyasət gec-tez öz siyasi nəticələrini ortaya qoyur:
“Çünki hakimiyyətin legitimliyi yalnız səlahiyyətlərindən deyil, həm də cəmiyyətin ona bəslədiyi inamdan güc alır. Bu inamı qorumağın yolu isə xalqı qərarların qarşısında qoymaqdan deyil, onu həmin qərarların müzakirəsində və ölkənin gələcəyinin müəyyənləşdirilməsində həqiqi tərəfdaş kimi görməkdən keçir”.
Elmir Mustafa
