Tük tökülməsi əksər heyvanlar üçün adətən bir dezavantajdır. Tük bir çox canlını soyuqdan, ultrabənövşəyi şüalanmadan, parazitlərdən və su itkisindən qoruyur. Lakin, planetdəki digər primatlardan fərqli olaraq, insanlar əsasən tüksüzdürlər. 

HİT.az xəbər verir ki, bioloq Skott Travers "Forbes "jurnalında dərc olunmuş məqaləsində buna hansı təkamül dəyişiklikləri səbəb olduğunu izah edir.

Tük məməlilər arasında normadır. Onun əsas funksiyası dərinin yaxınlığında hava tutaraq izolyasiyaedici qat yaratmaqla bədən temperaturunu sabit saxlamaqdır. Primatlar da bundan istisna deyildir: şimpanzelər, gorillər və makaklar bədəndə nisbətən sıx tüklərə və minimal sayda tər vəzilərinə malikdirlər. Onların istilik tənzimləmə strategiyaları adətən kölgəli yerlər tapmaq, yüksək temperaturda aktivliyi azaltmaq və əllərdə və ayaqlarda mülayim tər ifrazını əhatə edir.

Lakin "Journal of Human Evolution" jurnalında dərc olunmuş araşdırmaya görə, insanlar bu modeli dəyişdirdi. Digər primatlarla müqayisədə bədəndə görünən tüklərimiz çox azdır, amma ekskrin tər vəzilərimiz çoxdur – bütün bədən boyunca 2–4 milyon. Bu vəzilər su əsaslı tər ifraz edərək səmərəli buxarlanma ilə bədəni soyudur.

2015-ci ilin “Comprehensive Physiology” araşdırmasına görə, tüklərin itkisini izah edən ən inandırıcı hipotez istilik stressinə əsaslanır. Təxminən iki milyon il əvvəl erkən insanlar daha çox açıq savannalarda, kölgəli meşələrdə deyil, vaxt keçirirdi. Bu isə onları güclü günəş şüalarına və yüksək temperatura məruz qoyurdu. Eyni zamanda arxeoloji və anatomik məlumatlar göstərir ki, erkən insanlar uzun məsafələrdə gəzintiyə və qaçışa daha çox güvənirdilər. Uzun məsafələrdə hərəkət etmək metabolik istilik yaradır və onu yaymaq üsulu yoxdursa, bədən temperaturu təhlükəli səviyyəyə çatırdı.

Beləliklə, tüklər istilik izoliyasiyaedici olsa da, uzun müddətli istilik ifrazı zamanı risk yaradırdı: tüklər hava tutaraq buxarlanmanı azaldır və bədəni soyumağa mane olurdu. Nəticədə insanlar bədəndə tük miqdarını azaltdı və tər ifrazını artırdı.

Beynəlxalq Biometereologiya jurnalında dərc olunmuş araşdırmaya görə, tər ifrazı nəfəs və qidalanmanı pozmadan bədəni soyudur. Bu sistem xüsusilə uzunmüddətli fəaliyyətlərdə – gəzmək və qaçmaq – yaxşı işləyir. Bu qabiliyyət erkən insanların ov zamanı uzun məsafələrdə heyvanları izləməsində, onların həddən artıq isinib düşməsində mühüm rol oynayıb.

Başdakı tüklər, xüsusilə qıvrım, günəş şüasından istilik yükünü azaldır, tərin isə buxarlanmasına imkan verir. Bu kombinasiya erkən insanlara günəşdə qaçmağa və gəzməyə imkan verirdi, beynin həddindən artıq isinməsini qarşısını alırdı ki, bu da ekvatorial şəraitdə həyati əhəmiyyətli üstünlük idi.

Tüklərin olmaması insanların üç əsas təhlükəyə qarşı həssaslığını artırıb:

* Soyuq stressi
* Ultrabənövşəyi şüa
* Dəri zədələnmələri

Bu risklər geyim hazırlanması, sığınacaqların tikilməsi və alovdan istifadə kimi davranış adaptasiyalarının inkişafında əsas rol oynayıb. Başqa sözlə, tük itkisi insanlara mədəni evolyusiya yolunu açıb. Tükü itirdikdən sonra insanların sağ qalma strategiyaları alətlərdən, əməkdaşlıqdan və texnologiyadan daha çox asılı olub.

"Evolyusiya baxımından bu çox riskli addım idi, lakin nəticədə özünü doğrultdu", deyə Travers qeyd edib.

Samir