Rutqers Universitetinin təkamül biologu Skott Trevers “Forbes” üçün yazdığı məqalədə Arthropleura haqqında məlumat paylaşıb – bu, elmə məlum olan ən böyük quruda yaşayan omurgasız heyvandır. 

HİT.az xəbər verir ki, bu nəhəng çoxayaqlı təxminən 346–290 milyon il əvvəl yaşayıb. O dövrdə Yer kürəsinin qitələri ekvator ətrafında yerləşmiş, quru sahələrinin böyük hissəsi isə nəhəng tropik meşələrlə örtülmüşdü.

Tapılmış fosillər göstərir ki, Arthropleura nəhəng bir həşəratı xatırladırdı; onun bədənində onlarla seqment və alt tərəfdə cüt-cüt yerləşmiş saysız-hesabsız ayaqları var idi. Onun ən yaxın yaşayan qohumları müasir çoxayaqlılardır. Arthropleura-nın bədəni yastı və üst-üstə düşən plitələrlə qorunurdu ki, bu da hərəkət edərkən ona çeviklik və müdafiə təmin edirdi.

Rekonstruksiyalara görə, bu növün ən böyük nümunələri 2,5–3 metr uzunluğa və 50 sm-dən çox enə malik olub. Ağzı və bağırsaq məzmunu analizləri göstərir ki, bu çoxayaqlı əsasən bitki ilə qidalanırdı, yəni o, yırtıcı deyil, ot yeyən və ya detritofaq idi.

Arthropleura-nın nəhəng ölçüləri ətraf mühitin unikal şəraitinə görə mümkün olub: karbon dövründə atmosferdə oksigen səviyyəsi təxminən 30–35% idi (bu gün 21%), bu isə böyük bədənlərdə oksigenin daha effektiv diffuziyasına imkan verib. Bundan başqa, nəhəng bitkilərdən ibarət sıx meşələr – likopsidlər, qıçıqlı otlar və fernlər – düşən yarpaq və ağac qalıqları ilə zəngin qida mənbəyi təmin edib.

Beləliklə, Arthropleura nəhəng olsa da, yavaş hərəkət edən ot yeyən heyvan olub və bu, göstərir ki, ətraf mühit amilləri və atmosferin tərkibi keçmişdə canlıların ölçülərinə və inkişafına ciddi təsir göstərib.

Samir