Şirlər böyük, gözəl və şübhəsiz təhlükəli heyvanlardır. Onları həm vəhşi təbiətdə, həm də nisbətən yaxşı bir zooparkda görmək mümkündür. Bütün nağıllarda və cizgi filmlərində şirlər cəsur varlıqlar kimi təsvir olunur. Bu dərhal maraq yaradır: niyə şirlər heyvanların padişahı sayılır və onlara belə ləqəb kim verib?

HİT.az xəbər verir ki, şirlər pişiklər ailəsinə aiddir və bir çox mədəniyyətdə bu heyvan gücü, cəsarəti və özünə inamı simvolizə edir. Yırtıcı həqiqətən də böyükdür – çəkisi 300 kiloya qədər, uzunluğu isə 3 metrə qədər ola bilər. Yalnız iki şir növü mövcuddur – Afrika və Asiya şirləri. Afrika şirləri ovçuluq və insanların təbii yaşayış sahəsinə müdaxiləsi səbəbindən nəsli kəsilmək təhlükəsi altındadır. Bəzi məlumatlara görə, dünyada artıq 20 min afrikalı şirdən çox qalmayıb. Onların xarakterik əlaməti narıncı rəngli kürküdür.

Asiya şirləri isə daha da azdır – təxminən 400 fərd. Onlardan biri Hindistanda, Dağ Meşəsi parkında yaşayır. Bu, populyasiyanı qorumaq üçün vacibdir.

Lakin yalnız bu məlumatlar kifayət deyil ki, başa düşək: niyə şir heyvanların kralıdır, ayı yox, yaxud bədəncə daha böyük olan və döyüşdə qələbə çala biləcək pələng yox? "A-Z Animals" nəşri yazır ki, bütün məsələ yırtıcıların sosial quruluşundadır. Şirlər qrup şəklində ovlanır və hər qrup “qürur” adlanır. "Qürur"da isə dəqiq iyerarxiya mövcuddur – şir həmişə liderdir və digərləri ona tabe olur.

Hətta şirlərin ovçuluqdan əsasən dişiləri məsul olsa da, şir ərazini və qrupunu qoruyur. Bu səbəbdən şir dişi olmasına baxmayaraq kral hesab olunur. Şir bu cəmiyyətin qoruyucusu sayıldığı üçün o liderdir, o, kraldır.

Bundan əlavə, həqiqətən hansı heyvanın kral olduğunu şirin gücünə baxaraq da başa düşmək olar. Şir çənəsi ilə 1000 kiloqram ağırlığı qaldıra bilir – bu gücə hər heyvan sahib ola bilmir. Həmçinin şirlər heç nədən qorxmurlar və cəsur heyvanlar hesab olunurlar, buna görə də pişiklər ailəsində tez bir zamanda nüfuz qazanıblar. Şir prajddə təhlükəsizlik və nizamı təmin edir, qrup 30 fərdə qədər ola bilər. Belə böyük bir “kollektivdə” hakimiyyəti qorumaq çətindir, amma şirlər buna nail olurlar, bu da onların nüfuzunu gücləndirir.

Əlavə olaraq qeyd etmək lazımdır ki, şirlər “yüksək” yırtıcı sayılır – onlar digər heyvanlar üçün asan ov deyil. Yeganə istisna – hiyenalar, adətən qruplar halında hücum edir, amma bu, şiri asan hədəf hesab etməyə kifayət etmir. Bütün bu amillər şirlərin təbiətdəki statusuna təsir edib və onlara “heyvanların kralı” titulu qazandırıb.

Samir