Yaponiyada yaşayan nadir qarışqa növü — Yaponiya endemiki olan Temnothorax kinomurai — elm dünyasını heyrətləndirib. Araşdırmalar göstərib ki, bu növdə nə erkək fərdlər, nə də işçi qarışqalar var. Koloniya yalnız kraliçalardan ibarətdir.

HİT.az xəbər verir ki, bu barədə "The Independent" yazıb.

Adi qarışqalardan nə ilə fərqlənir?

Normalda qarışqa koloniyası üç əsas qrupdan ibarət olur:

* kraliça (çoxalma üçün),
* işçi dişilər (yem toplamaq, yuva qorumaq və s.),
* erkəklər (cütləşmə üçün).

Amma Temnothorax kinomurai bu qaydanı tam pozur:

* işçi qarışqalar yoxdur,
* erkəklər yoxdur,
* yalnız kraliçalar yaşayır.

Bəs onlar necə çoxalır?

Bu növ partenogenez yolu ilə çoxalır — yəni mayalanmamış yumurtalardan yeni fərdlər yaranır. Başqa sözlə, kraliçalar özlərinin genetik klonlarını “yaradır”.

Alimlər laboratoriyada koloniyalar yetişdirib və onlarla yeni fərd əldə ediblər. Onların hamısı dişi kraliçalar olub — heç bir erkək müşahidə edilməyib. Mikroskop altında aparılan analizlər göstərib ki, kraliçaların cinsi orqanları faktiki istifadə olunmur — bu da klonlaşmanı təsdiqləyir.

Parazit həyat tərzi

Bu qarışqalar təkcə özləri işləməməklə kifayətlənmir — başqa növlərin əməyindən istifadə edir:

* Ev sahibi koloniyanın kraliçasını öldürürlər.
* Sağ qalan işçi qarışqaları aldadaraq öz yumurtalarına qulluq etdirməyə məcbur edirlər.
* Yeni doğulan fərdlər yenə kraliça klonları olur.

Bu səbəbdən alimlər bu növü “işçisiz parazitizm” nümunəsi adlandırırlar.

Elmi əhəmiyyəti

Araşdırmanın nəticələri "Current Biology" jurnalında dərc olunub. Alimlər bildirirlər ki, bu növün həyat dövrü iki nadir xüsusiyyətin unikal birləşməsidir:

*  tam parazit həyat tərzi
* yalnız dişi klonların yaranması (partenogenez)

Bu, sosial həşəratların təkamülü haqqında mövcud təsəvvürlərə ciddi suallar yaradır.

Samir