Mikroskopik “su ayıları” kimi tanınan təkamül qurdları kosmik vakuum, ekstremal radiasiya və mənfi temperaturlarda sağ qalması ilə məşhurdur. Lakin onlar Mars torpağını aşa bilməyiblər.
Hit.az xəbər verir ki, bu barədə "Interesting Engineering" yazıb.
Müasir tədqiqat Beynəlxalq Astrobiologiya jurnalında dərc olunub. Araşdırma göstərir ki, Marsın səthi bu dözümlü canlılar üçün zərərlidir. Sadə su ilə yuyulma isə planetin gələcək kolonizasiyası və qorunması üçün açar ola bilər.
Pensilvaniya Dövlət Universitetinin tədqiqatçıları Mars regolitinin – planetin sərt qayasını örtən boş mineral qatın – mürəkkəb çoxhüceyrəli orqanizmlərə təsirini araşdırıblar. Bakteriya və göbələklərin Mars torpağına reaksiyası əvvəlcədən öyrənilsə də, heyvanlara təsiri hələ az öyrənilib.
Tədqiqatçılar NASA-nın Curiosity roverindən alınan məlumatlar əsasında iki növ laboratoriya Mars torpağı imitatorundan istifadə ediblər: MGS-1, Mars səthinin ümumi şəraitini göstərən qlobal imitator və OUCM-1, Gale kraterindən Rocknest nümunəsinə əsaslanaraq tərtib olunmuş imitator.
Nəticələr göstərib ki, təkamül qurdlarının MGS-1 imitatorunda fəaliyyəti əhəmiyyətli dərəcədə azalıb. İki gün ərzində çoxlu fərdlər ya hərəkətsiz qalıb, ya da ölüb. OUCM-1 imitatoru daha az aqressiv olsa da, standart yerli qum nümunəsi ilə müqayisədə hələ də çox zəifdir.
Mikroskopik analiz təkamül qurdlarının ağız ətrafında yığılmış mineral hissəcikləri aşkar edib ki, bu da onların bioloji funksiyalarına fiziki və ya kimyəvi müdaxilə olduğunu göstərir. Emal edilməmiş torpağın sərtliyi tədqiqatçıları təəccübləndirib, çünki təkamül qurdları demək olar hər mühitdə sağ qalmaq üçün “tun” adlanan ekstremal susuzluq formasına girə bilir.
Əsas irəliləyiş isə MGS-1 imitatoru su ilə yuyulduqda baş verib. Tədqiqatçılar aşkar ediblər ki, heyvanların sağ qalma səviyyəsi və enerjisi demək olar ki, Yer səviyyəsinə qayıdıb.
“MGS-1-də çox zərərli bir şey var ki, su ilə həll ola bilər – bəlkə duzlar və ya başqa bir birləşmə", deyə tədqiqatın aparıcı müəllifi və Pensilvaniya Dövlət Universitetinin mikrobioloqu Korien Beykermans bildirib.
Müəlliflər gələcək kosmik missiyalar üçün iki əsas nəticəni müəyyən ediblər. Birincisi, Mars səthinin təbii “mühafizə mexanizmi” var ki, planeti təsadüfi yerli mikroblardan qoruyur. İkincisi, bu, gələcək kolonistlər üçün yol xəritəsi təmin edir: torpaq yuyula bilirsə, onu kənd təsərrüfatı üçün istifadə etmək və funksional ekosistem saxlamaq mümkün ola bilər.
Lakin torpağın “təmizlənməsi” üçün suya ehtiyac ciddi logistika problemi yaradır. Su – Marsda qiymətli və məhdud resursdur. Torpağın neytrallaşdırıla biləcəyini bilmək vacib addım olsa da, geniş miqyaslı yuyulma əhəmiyyətli infrastrukturu tələb edəcək.
Samir
