Sosial şəbəkələrdə aktiv paylaşım etməyən, şərh yazmayan və post atmayan insanlar passiv və ya tənbəl hesab edilmir. Araşdırmalara görə, bu davranış daha çox informasiya əldə etməyi saxlayaraq aktiv iştirakdan imtina formasıdır.

HİT.az xəbər verir ki, bu barədə siliconcanals.com yazır.

Şimal-şərq Universitetinin araşdırmasına əsasən, istifadəçilərin 90 faizə qədəri “gizli müşahidəçilərdir”. Onlar kontenti izləyir, lakin heç bir şəkildə reaksiya vermir. Tədqiqatın rəhbəri, məlumat analitiki Anis Bakir bildirib ki, insanlar paylaşım etməsələr belə, izlədikləri məzmun onların qərarlarına təsir göstərməyə davam edir.

Sosioloq Ervinq Qofmanın “təəssüratların idarə edilməsi” nəzəriyyəsinə görə, sosial qarşılıqlı əlaqə bir növ səhnə performansıdır. İnsanlar başqaları üçün öz imicini idarə edən aktyorlardır. Sosial şəbəkələr bu tendensiyanı daha da gücləndirir: istifadəçi bəzən yüzlərlə və ya minlərlə tamaşaçı üçün öz obrazını formalaşdırır.

Araşdırmalar göstərir ki, insanlar onlayn mühitdə özünü təqdimatını ciddi şəkildə redaktə edir, idealizə olunmuş versiyasını ön plana çıxarır və uyğunsuz hissələri gizlədir. Bu proses həm zehni, həm də emosional baxımdan yorucudur. Həmçinin, rəqəmsal məkanda paylaşım etdikdən sonra onun necə qəbul olunmasına tam nəzarət etmək mümkün olmur.

Bir sıra tədqiqatlar sosial şəbəkələrdə sadəcə izləmə rejimini daha zərərli istifadə formalarından biri kimi qiymətləndirir. Texas Universitetinin Dallasdakı araşdırması göstərib ki, passiv baxış sosial müqayisəni gücləndirə bilər və bu da “nəyisə qaçırmaq qorxusu”na (FOMO) və depressiv simptomlara səbəb ola bilər. Lakin bütün passiv istifadə eyni deyil.

2024-cü ildə “Frontiers in Psychology” jurnalında dərc olunan araşdırma göstərib ki, passiv istifadə müxtəlif səbəblərlə bağlı ola bilər: sosial mediadan yorğunluq, şəxsi məxfiliyin qorunması və ya sadəcə emosional təzyiq olmadan informasiya əldə etmək istəyi.

“JAMA Network Open” jurnalında yayımlanan araşdırmaya görə, sosial şəbəkə istifadəsinin bir həftə belə azaldılması gənclərdə narahatlıq və depressiya simptomlarını azalda bilər. Üç həftəyə qədər davam edən azalma nəticəsində depressiya simptomlarında təxminən 24 faiz, narahatlıqda isə 16 faiz azalma müşahidə olunub.

Tədqiqat əsasən ümumi istifadə azalmasına yönəlsə də, nəticələr sosial şəbəkələrlə aktiv qarşılıqlı əlaqənin azaldılmasının psixoloji rifaha müsbət təsir göstərə biləcəyini göstərir.

Samir