Alimlər suyun qeyri-adi xüsusiyyətlərini izah edə bilən "gizli" kritik nöqtəsinin mövcudluğuna dair ilk eksperimental dəlil əldə ediblər. 

HİT.az xəbər verir ki, tədqiqat "Science" jurnalında dərc edilib.

Su uzun müddətdir anomal maye hesab olunur: onun davranışı əksər maddələrin davranışından fərqlənir. Məsələn, soyuduqda adi mayelər büzülür, su isə 4°C-dən sonra genişlənməyə başlayır. Buna görə də buz sudan daha yüngül olur və səthdə üzür.

Fiziklər əvvəllər bu qəribəliklərin aşağı temperaturda xüsusi bir vəziyyətin mövcudluğundan qaynaqlandığını düşünürdülər, lakin bunun üçün birbaşa dəlil yox idi.

İndi elm adamları suyu super soyudulmuş vəziyyətdə - təxminən -63°C temperaturda və təxminən 1000 atmosfer təzyiqində "tutmağı" bacarıblar. Bunu etmək üçün onlar ultrasürətli rentgen impulslarından istifadə edərək mayenin kristallaşmadan əvvəl quruluşunu müşahidə etməyə imkan verdilər.

Professor Anders Nilsson izah etdi: "İki maye fazası arasındakı keçidin necə yox olduğunu və yeni bir kritik vəziyyətin necə yarandığını sanki görə bildik".

Nəticələrə görə, ekstremal şəraitdə su fərqli hidrogen rabitə strukturlarına malik iki fərqli maye formasında mövcud ola bilər. Kritik nöqtədə bu vəziyyətlər birləşir və sistem son dərəcə qeyri-sabit hala gəlir.

Müəlliflər hesab edirlər ki, hətta adi temperatur və təzyiqlərdə belə, su bu vəziyyətin "əks-sədasını" yaşayır - strukturlar arasında daimi mikroskopik keçidlər. Bu keçidlər onun qeyri-adi istilik tutumunu, sıxılma qabiliyyətini və digər xüsusiyyətlərini izah edə bilər.

Suyun anomaliyalarının təbiəti ilə bağlı mübahisə bir əsrdən çoxdur ki, Vilhelm Konrad Rentgenin işinə gedib çıxır. Bu yeni tapıntılar mübahisəni həll edə bilər.

Samir