Əgər tərif və ya komplimentə ilk reaksiyanız minnətdarlıq deyil, ehtiyatlılıqdırsa, böyük ehtimalla məsələ aşağı özünəinamda deyil. 

HİT.az xəbər verir ki, artfulparent.com portalının yazdığına görə, bəzi insanlar komplimentlərə inanmaqda çətinlik çəkir, çünki onların sinir sistemi şüuraltı şəkildə belə bir model formalaşdırıb: xoş sözlər çox vaxt bir tələbin və ya gözləntinin əvvəlidir. Bu problemin kökləri isə uşaqlığa gedib çıxır.

Kompliment xəbərdarlıq əlaməti kimi

Çox vaxt valideynlər uşağı təriflədikdən sonra ondan kömək və ya xidmət istəyirlər. Niyyət manipulyativ olmasa belə, uşağın sinir sistemi niyyəti deyil, təkrarlanan modeli yadda saxlayır. Nəticədə belə bir əlaqə yaranır: kimsə xoş söz deyirsə, ehtiyatlı olmaq lazımdır.

Uşaqlıq mühitində valideyn istiliyi sabit və təhlükəsiz hisslə birləşən insanlar sosial siqnalları zərərsiz kimi qəbul etməyi öyrənirlər. Amma bu istilik qeyri-sabit və şərtlərlə bağlı olduqda, müsbət sosial siqnallar qeyri-müəyyən kimi kodlaşdırılır.

Burada əsas anlayış qeyri-müəyyənlikdir. Bu, düşmənçilik və ya rədd edilmə deyil. Belə mühitdə böyüyən insan komplimenti eşidəndə “Bu yalandır” deyil, “Bundan sonra nə olacaq?” sualını verir.

Şübhə arxitekturası

Uşaqlıqda formalaşan modelə görə, tərif sadəcə emosional jest deyil, gələcək bir tələbin göstəricisi kimi qəbul edilir. Bu davranış zamanla bütün münasibətlərə daşınır.

Beləliklə, sinir sistemi təkrarlar nəticəsində tərifi məlumat kimi qəbul etməyi öyrənir. Bu məlumat isə çox vaxt kiminsə sizdən nəsə istəyəcəyi ilə bağlı siqnal kimi şərh olunur.

Aşağı özünəinam və aşağı etibar arasındakı fərq

İnsanlar adətən komplimenti qəbul edə bilməməyi aşağı özünəinamla izah edirlər. Lakin problem həqiqətən özünəinam olsaydı, onu afirmasiyalar, müsbət düşüncə və ya bacarıqların inkişafı ilə həll etmək mümkün olardı. Amma burada əsas məsələ “mən kifayət qədər yaxşı deyiləm” düşüncəsi deyil, “sizin yaxşılığınızın bir qiyməti var” inancıdır.

Belə insanlar komplimentdən sonra tez-tez qarşılıq verməyə çalışırlar: “Sənə nəsə lazımdır?”, “Kömək edə bilərəm?” kimi suallar verirlər. Çünki tərifdən sonra heç bir tələb olmaması onlarda sistem xətası kimi hiss olunur.

Şərtsiz sevgi

Valideyn-uşaq münasibətlərini formalaşdıran amillərlə bağlı araşdırmalar göstərir ki, əsas faktor uşağın valideyn sevgisinin şərtsiz olduğuna inanmasıdır.

Məqsəd daha çox və ya daha az tərif vermək deyil. Məqsəd istiliyi faydalılıqdan ayırmaqdır. Sevgini qazanılmalı bir şey deyil, öz-özünə mövcud olan bir hiss kimi formalaşdırmaqdır.

Uşaqlıq insanı istiliyi “valyuta” kimi qəbul etməyə öyrətdikdə, böyüklükdə hər emosional mübadiləni analiz etməyə başlayırsınız. İnsanlar çox vaxt sözlə deyil, hərəkətlərlə özünü ifadə edir, çünki sözlərin boş ola biləcəyi, hərəkətlərin isə iz buraxdığı düşünülür.

Samir