Marallar üçün buynuzlar çox vacib atribut sayılır - onlar vasitəsilə erkəklər dişiləri cəlb edir və digər erkəklərdən qorunur. Lakin hər il buynuzlar tökülür və bu, bir çox insanı maraqlandırır. 

HİT.az xəbər verir ki, bu barədə "IFL Science" yazır.

Məqalədə bildirilir ki, buynuzlar (antlerlər) əslində budaqlanmış, ölü sümük toxumasıdır. Bu, buynuzdan (horn) fərqlənir, çünki sonuncu canlı sümük nüvəsini örtən keratindən ibarətdir. Şimali Amerikada buynuzlu növlərə ağquyruq maral, vapiti və moos (Alces alces) daxildir. Karibu (şimal maralı) isə həm erkək, həm də dişi fərdlərdə buynuzlara malikdir.

Hər il buynuzlar “tökmə” prosesi zamanı düşür. Yenidən böyüməyə başlayanda isə onlar “məxmər” adlanan xüsusi dəri ilə örtülür. Bu qat çoxlu qan damarları və sinir hüceyrələri ilə zəngindir.

“Böyümə tamamlandıqdan sonra məxmər quruyur və marallar buynuzlarını yerə və ağac budaqlarına sürtərək onu təmizləyir. Bu proses buynuzlara qəhvəyi çalar verə bilər”, deyə materialda qeyd olunur.

Məlumata görə, buynuzlar məməlilər arasında ən sürətlə böyüyən toxumadır və onların inkişafı günəş işığının artması və testosteron səviyyəsinin yüksəlməsi ilə stimullaşır.

“Avropa və Şimali Amerikada yaşayan ən böyük maral növü olan Alces alces erkəyi bir yay ərzində çəkisi 36 kiloqrama çatan buynuz dəsti yetişdirə bilər və gündə təxminən 0,5 kq sümük toxuması əlavə edir”, deyə Ginnesin Rekordlar Kitabında qeyd olunur.

Böyük buynuzlar adətən yaşın, gücün və genetik üstünlüyün göstəricisi sayılır. Erkəklər onları əsasən cütləşmə mövsümündə istifadə edir və bu dövrdə qarşıdurmalar olduqca aqressiv ola bilər. Mövsüm bitdikdən sonra testosteron səviyyəsi azalır və nəticədə buynuzlar tökülür.

Ekspertlər bildirir ki, buynuzların böyüməsi çox enerji tələb edir – bu proses üçün çoxlu qida, mineral və zülal lazımdır. Qışda isə buynuzların olmaması marallara enerjiyə qənaət etməyə kömək edir. Bundan əlavə, buynuzlar ölü toxuma olduğu üçün əgər onlar ömür boyu dəyişməsəydi, heyvan yalnız gənclikdə formalaşmış ölçü ilə məhdudlaşardı. Hər il yenilənmə isə daha böyük və təsirli buynuzların yaranmasına imkan verir.

Bəzi insanlar meşədə tapdıqları buynuzları götürmək istəsə də, mütəxəssislər xəbərdarlıq edir ki, bir çox ictimai ərazilərdə bu qadağandır. Səbəb isə buynuzların ekosistemdə mühüm rol oynamasıdır – onlar gəmiricilər və digər heyvanlar üçün qiymətli kalsium mənbəyidir.

“Buynuzların toplanmasına qoyulan qadağalar xüsusilə müəyyən aylarda tətbiq olunur ki, həm heyvanların, həm də insanların təhlükəsizliyi qorunsun. Son illərdə isə it oyuncaqları və interyer əşyalarına tələbat səbəbindən qanunsuz buynuz yığımı halları artıb”, deyə "IFL Science" vurğulayır.

Samir