Zəka cəmiyyətdə tez-tez idealizə olunur və çoxlarına elə gəlir ki, daha ağıllı olmaq həyatı asanlaşdırır. Lakin yüksək intellektin üstünlükləri ilə yanaşı mənfi tərəfləri də var. Fəlsəfə doktoru və professor Bobbi Hoffman bildirib ki, yüksək IQ-ya sahib insanlar ənənəvi biznes mühitində işləməkdə çətinlik çəkə bilər və özlərinə qarşı çox yüksək, bəzən isə qeyri-real standartlar qoyurlar.

HİT.az xəbər verir ki, bu barədə "Your Tango" yazıb.

Məlumata görə, yüksək intellektli insanlar həm də çox yayılmış bir emosiyanı digərlərindən fərqli şəkildə yaşayırlar və bu, onların onunla mübarizəsini çətinləşdirir. Söhbət dərin utanc hissindən gedir. Bu hiss onların daha çox tək qalmasına səbəb olur.

Sinir sistemi üzrə kouç Dana Dosuell bu mövzunu şərh edərək bildirib ki, yüksək intellektli, lakin eyni zamanda xroniki daxili utanc daşıyan insanlar ciddi emosional çətinliklərlə üzləşirlər. Utanc hissi yarandıqda insanlar özlərini təcrid etməyə meyilli olur və bu da onları daha da yalnızlaşdırır.

“Eyni anda həm özünü digərlərindən üstün və daha ağıllı hiss etmək, həm də dərin bir yadlaşma və nəyinsə səhv olduğu düşüncəsi yaşamaq mümkündür. Bu isə insanı daha da tənha edir”, deyə o bildirib.

Mütəxəssislərin fikrincə, yüksək intellektli insanlar tez-tez dərin emosional alçaldılma hissi yaşayırlar. Psixoterapevt İmi Lo bunu ümumi bir hal kimi izah edərək qeyd edib ki, belə insanlar bəzən öz həqiqi kimliklərini gizlətməyə məcbur olurlar. Bu isə impostor sindromuna və daha güclü tənhalıq hissinə gətirib çıxarır.

Utanc hissi ilə necə mübarizə aparmaq olar?

Mütəxəssislərə görə, yüksək intellektli insanlar utanc hissini açıq şəkildə dilə gətirməklə onun öhdəsindən gələ bilərlər. Dana Dosuell başqa bir çıxışında “desheyming” (utancdan azad olma) prosesini izah edərək bunun sinir sistemi səviyyəsində utancın təsirlərini azaltmağa yönəlmiş bir praktika olduğunu bildirib.

Onun sözlərinə görə, utancın aşkar və gizli formalarının xəritələndirilməsi insanlara bu hissin mənbəyini anlamağa kömək edir. Bu isə daxili inancların haradan gəldiyini üzə çıxarır və onları emal etməyə imkan yaradır.

Dəstək axtarmaq və müsbət daxili dialoq qurmaq utanc hissindən azad olmağın əsas yolları kimi göstərilir. Bu proses insanın özünə və başqalarına qarşı daha çox mərhəmət hissi formalaşdırır.

Utancın təbiəti

Utanc dərin və mürəkkəb, lakin geniş yayılmış bir emosiyadır. Amerika Psixoloji Assosiasiyası onu “çox xoşagəlməz, özünüdərkə əsaslanan emosiya” kimi təsvir edir və bunun sosial ünsiyyətdən qaçmağa səbəb ola biləcəyini bildirir.

Mütəxəssislərin fikrincə, əksər insanlar həyatlarının müəyyən dövründə utanc hissi yaşayır. Lakin bu hissin intensivliyi insandan insana dəyişir. Bəzi insanlar digərlərinə nisbətən daha çox utanc daşıya bilər və bu, xüsusilə psixi sağlamlıq problemləri olan şəxslərdə daha qabarıq görünür.

İnsan olmaq, bəzən tək qalmaq istəsək belə, daim sosial əlaqə axtarmaq deməkdir. Utanc hissi bizə özümüzü layiqsiz hiss etdirə bilər, lakin əslində hər kəs dəstəyə ehtiyac duyur.

Utancın yaratdığı maneələr aradan qalxdıqda insanlar özlərini daha bütöv qəbul etməyi öyrənir və bunun nəticəsində daha sağlam psixoloji vəziyyətə nail olurlar.

Samir