Yeni insanlarla tanış olarkən fərqinə varmadan minlərlə il əvvəl formalaşmış davranış meyilləri ilə hərəkət etdiyimiz məlum olub. Universitet tələbələri arasında aparılan araşdırma göstərib ki, şəxsi məqsədlərimizdən asılı olmayaraq, qədim ovçu-toplayıcılara xas xüsusiyyətlərə malik insanlara daha çox meyl edirik.

HİT.az xəbər verir ki, insanlıq tarixinin böyük hissəsində dostluq anlayışı təbiətdə sağ qalmaq üçün qurulan zəruri əməkdaşlıqdan ibarət olub. Zaman keçdikcə dostluqlar ortaq maraqlar, paylaşılan təcrübələr və şəxsi uyğunluq əsasında möhkəmlənsə də, potensial dostlarla bağlı ilk təəssüratlarımıza hələ də təkamül yolu ilə formalaşmış instinktlər təsir göstərə bilər.

Müasir dövrdə bu bacarıqlara fiziki baxımdan ehtiyac azalsa da, insan beyni güclü, bacarıqlı və əməkdaşlığa meyilli şəxslərə qarşı avtomatik simpatiya hissi formalaşdırmağa davam edir. Yeni tədqiqat göstərir ki, Daş dövründə faydalı olan bu seçim meyarları bu gün də davranışlarımızda özünü göstərir.

156 tələbənin iştirakı ilə aparılan təcrübə

Alimlər hipotezi yoxlamaq üçün 156 universitet tələbəsini eyni cinsdən, bir-birini tanımayan şəxslərlə cütləşdiriblər. İştirakçılar 30 dəqiqə ərzində fərdi söhbət etdikdən sonra qarşı tərəflə dost olmaq istəklərini, eləcə də onun fiziki üstünlük, ünsiyyətcillik və digər qədim ovçu-toplayıcı xüsusiyyətlərini qiymətləndiriblər.

Nəticələr göstərib ki, iştirakçılar dominant, cazibədar, yüksək sosial statuslu və əməkdaşlığa açıq görünən şəxslərlə dostluq qurmağa daha çox meyl göstəriblər. Tədqiqat müəlliflərinin fikrincə, bu nəticə dost seçiminin qədim dövrlərdə etibarlı müttəfiq tapmaq ehtiyacından qaynaqlandığını göstərir.

Araşdırma həmçinin müəyyən edib ki, kişilər yeni tanış olduqları insanlarla əlaqə məlumatlarını paylaşmağa qadınlarla müqayisədə daha çox meyllidirlər. Mütəxəssislər bunu ov və ya döyüş yoldaşları ilə əməkdaşlıq qurmağa xidmət edən təkamül instinkti ilə əlaqələndirirlər.

Müasir dünya ilə təkamül yolu ilə formalaşmış beynin ziddiyyəti

Tədqiqatın ikinci mərhələsində 444 nəfərdən əsas həyat məqsədlərini sıralamaq və tanımadıqları şəxslərin fotolarını qiymətləndirmək istənilib. Başqa bir iştirakçı qrupu isə həmin fotoları tarixöncəsi dövr üçün faydalı xüsusiyyətlər baxımından dəyərləndirib.

Nəticələr göstərib ki, insanlar şəxsi həyat məqsədləri ilə uyğunluq olmasa belə, yaxşı ovçu-toplayıcı təəssüratı yaradan şəxslərə daha çox üstünlük verirlər. Bu isə dostluq meyllərinin daha çox genetik və təkamül irsi ilə bağlı ola biləcəyini göstərir.

Tədqiqat müəllifləri qeyd edirlər ki, müasir dünyada uğur qazanmaq üçün tələb olunan bacarıqlar keçmiş dövrlərlə müqayisədə fərqlidir. Məsələn, bu gün proqramçı dost güclü fiziki hazırlığa malik bir şəxsdən daha faydalı ola bilər. Buna baxmayaraq, insan beyni hələ də qədim yaşayış şəraitinə uyğun formalaşmış seçim mexanizmlərinin təsirini daşıyır.

Araşdırmanın nəticələri "Evolution and Human Behavior" jurnalında dərc olunub və müasir mühitlə təkamül nəticəsində formalaşmış insan psixologiyası arasındakı uyğunsuzluğu bir daha nümayiş etdirir.

Samir