Hər il yeni “iPhone” modelinin təqdimatından sonra insanların mağazalar qarşısında uzun növbələr tutması və hətta kreditə müraciət etməsi müasir istehlak mədəniyyətinin ən maraqlı fenomenlərindən biridir.
Bu davranışın arxasında yalnız texnoloji ehtiyac deyil, dərin psixoloji və sosial amillər dayanır. İlk növbədə, “iPhone” artıq sadəcə bir rabitə vasitəsi deyil, cəmiyyətdə müəyyən sosial status və nüfuz göstəricisi hesab olunur. Bir çox insan yeni modelə sahib olmaqla özünü daha uğurlu, müasir və cəmiyyətin gələcək meyllərinə ayaq uyduran bir fərd kimi hiss edir. Çünki “Apple” şirkətinin illərdir formalaşdırdığı güclü brend sadiqliyi istifadəçilərdə bu məhsula qarşı emosional bir bağlılıq yaradıb.
Ötən gecədən Bakıda "iPhone 18" modelinin satışa çıxmasının da böyük izdihamla qarşılanması bununla bağlıdır. Adıçəkilən model fantastik qiymətə olmasına baxmayaraq, insanlar növbəyə duraraq onu satın alırlar. Şirkətin uğurlu marketinq strategiyası hər yeni təqdimatda insanlara köhnə modellərinin artıq geridə qaldığı hissiyatını aşılamağı bacarır. “FOMO” (mühüm bir şeydən kənarda qalma qorxusu) adlandırılan psixoloji amil də insanların bu yarışa qoşulmasında böyük rol oynayır. İnsanlar ətrafındakı şəxslərdən və sosial mediadan geri qalmamaq üçün yeni telefonu dərhal əldə etmək həyəcanı yaşayırlar.
Yeni kameranın göstəriciləri, ekran yenilənməsi və ya korpusun rəngindəki cüzi dəyişikliklər belə istehlakçılar üçün böyük bir yenilik kimi təqdim edilir. Mağazaların qarşısındakı növbələrdə gözləmək bəzi insanlar üçün sadəcə əziyyət deyil, eyni marağı paylaşan cəmiyyətin bir hissəsi olmaq təcrübəsidir. Bu növbələr həm də məhsula olan tələbatın nə qədər yüksək olduğunu göstərən süni bir nüfuz mühiti formalaşdırır.
Bankların və satıcıların təklif etdiyi əlverişli kredit və hissə-hissə ödəniş şərtləri bu alıcılığı daha da stimullaşdırır. İnsanlar böyük məbləği birdən ödəyə bilməsələr də, aylıq kiçik ödənişlərlə son texnologiyaya sahib olmaq imkanını cəlbedici hesab edirlər. Nəticədə, büdcəyə uyğun gəlməyən maliyyə öhdəlikləri götürülür və telefon üçün kredit ödəmək gündəlik normaya çevrilir.
Həmçinin, yeni məhsulu qutudan çıxarmaq və ona ilk toxunanlardan olmaq beynə dopamin hormonu ifraz edərək anlıq xoşbəxtlik hissi bəxş edir. Lakin bu keçici xoşbəxtlik hissi bir neçə həftədən sonra bitir və cihaz gündəlik adiləşmiş bir əşyaya çevrilir. İllər keçdikcə bu proses bir dövrəyə dönüşür və hər ilin sentyabr ayında eyni mənzərə təkrar olunur.
Məntiqlə yanaşsaq, bir neçə il əvvəlki flaqman modellər də bugünkü gündəlik tələbatları tamamilə qarşılamağa qadirdir. Lakin müasir dünyada emosional qərarlar və sosial təsir çox vaxt rasionallığı və maliyyə savadlılığını üstələyir. İnsanların hər il növbəyə durub kreditlə yeni “iPhone” alması texnologiyadan daha çox, hisslərin və sosial mənsubiyyət arzularının satın alınmasıdır.
Pərviz
