Kembric Universitetinin tədqiqatçıları insultdan sağ qalanların invaziv beyin implantlarından istifadə etmədən təbii və səlis ünsiyyət qurma qabiliyyətini bərpa etməsinə kömək edə bilən geyilə bilən Revoice cihazı hazırlayıblar. 

HİT.az xəbər verir ki, tədqiqat "Nature Communication" (NatCom) jurnalında dərc edilib.

Cihaz boyun ətrafına taxılan yumşaq, çevik bir "boğucu"dur. Boğaz əzələlərinin mikrovibrasiyalarını və istifadəçinin ürək döyüntüsünü qeyd edən ultra həssas sensorlar ehtiva edir. Bu siqnallar süni intellekt sistemi tərəfindən işlənir və istifadəçi sözləri ucadan tələffüz edə bilməsə belə, onun nəzərdə tutulan nitqini real vaxt rejimində yenidən qurur.

İnkişaf əsasən insultdan sonra geniş yayılmış nitq pozğunluğu olan dizartriya xəstələri üçün nəzərdə tutulub ki, bu da üz, ağız və səs tellərinin əzələlərinin zəiflədiyi bir vəziyyətdir. İnsan nə demək istədiyini başa düşür, lakin sözləri aydın şəkildə ifadə edə bilmir.

"Dizartriya zamanı beyin və boğaz əzələləri arasında siqnallar pozulur. Bu, xəstələrdə ciddi məyusluğa səbəb olur - onlar nə demək istədiklərini bilirlər, lakin ifadə edə bilmirlər", deyə tədqiqat rəhbəri, Kembric Universitetinin Mühəndislik Fakültəsinin professoru Luigi Okçipinti izah edib.

Revoice sistemi iki süni intellekt modulundan istifadə edir. Birincisi, səssiz şəkildə ifadə olunmuş nitq fraqmentlərinə əsaslanaraq sözləri yenidən qurur, ikincisi isə emosional vəziyyəti və konteksti təhlil edir - məsələn, günün vaxtı və ya ürək döyüntüsü ilə qiymətləndirilən stress səviyyəsi. Bu, qısa ifadələrin tam, ifadəli cümlələrə çevrilməsinə imkan verir.

Dizartriyası olan beş xəstənin iştirak etdiyi kiçik bir klinik sınaqda cihaz yüksək dəqiqlik nümayiş etdirib: söz səviyyəsində 4,2% səhv nisbəti və cümlə səviyyəsində yalnız 2,9%. Müqayisə üçün, mövcud alternativ ünsiyyət sistemlərinin çoxu yavaş, hərf-hərf girişi və ya göz izləməsini tələb edir.

Bir nümunədə, sistem səssizcə deyilən üç sözü, "Xəstəxanaya gedirik"i istifadəçinin emosional vəziyyətinə əsaslanan tam bir cümləyə çevirib: "Gec olsa da, özümü hələ də pis hiss edirəm. İndi xəstəxanaya gedə bilərikmi?"

Tədqiqat iştirakçıları ünsiyyət məmnuniyyətində orta hesabla 55% artım olduğunu bildiriblər. Müəlliflərin fikrincə, texnologiya təkcə insult xəstələri üçün deyil, həm də Parkinson xəstəliyi və ya amiotrofik lateral sklerozu olan insanlar üçün faydalı ola bilər.

Komanda hazırda Kembricdə genişləndirilmiş klinik sınaq hazırlayır. Alimlər ümid edirlər ki, gələcəkdə cihaz muxtar olacaq, birdən çox dili dəstəkləyəcək və daha geniş emosiya diapazonuna malik olacaq.

Samir