Həkim depressiya və şizofreniyanın ümumi bioloji səbəbini açıqladı

SAĞLAMLIQ
13:07 / 29.01.2026
46

Şizofreniya və təkrarlanan depressiya beyin ön loblarının fəaliyyəti azaldığı üçün inkişaf edə bilər, baxmayaraq ki, rəsmi olaraq bunlar fərqli diaqnozlardır. 

HİT.az xəbər verir ki, bu barədə gazeta.ru-ya Rusiya Piroqov Universitetinin Neyroelmlər və Neyrotexnologiyalar İnstitutunun Psixiatr və Tibbi Psixologiya kafedrasının rəhbəri, tibb elmləri doktoru, dosent Andrey Arkadyeviç Şmiloviç məlumat verib.

Alimin sözlərinə görə, müasir psixi pozğunluqların təsnifatı böyük ölçüdə köhnəlib, çünki əsasən simptomlar və davranış nümunələrinə əsaslanır:

"Təsnifatın müəllifləri sosial-psixoloji prinsipə söykənmişdi, halbuki müasir tədqiqatlar müxtəlif psixopatologiya formalarının konkret neyrobioloji markerlərinin olduğunu göstərir".

Bu, iki problem yaradır. Birincisi, fərqli diaqnozlar beynin fəaliyyət səviyyəsində eyni səbəbə malik ola bilər. İkincisi, eyni diaqnoz tez-tez bir çox “atipik” formaları əhatə edir. Nəticədə xəstələr əziyyət çəkir, çünki klinik tövsiyələr və müalicə standartları formal, bioloji deyil, məntiq əsasında hazırlanır.

Şmiloviç nümunə olaraq hipofrontallığı göstərir – yəni beyin ön loblarının fəaliyyətinin azalması. Bu vəziyyət həm təkrarlanan depressiya, həm də şizofreniyada müşahidə oluna bilər, baxmayaraq ki, bu pozğunluqlar klinik olaraq fərqli sayılır.

Ön loblar emosiyalara nəzarət, planlama və qərarverməyə cavabdehdir və onların fəaliyyəti zəiflədikdə oxşar simptomlar yaranır – apatya, təşəbbüskarlığın azalması və koqnitiv çətinliklər.

Başqa bir nümunə – limbik bölgədə hiper-dopaminergiya, yəni emosiyalar və motivasiya ilə bağlı beyin strukturlarında dopaminin həddindən artıq aktivliyi. Bu mexanizm həm şizotip pozğunluğunun, həm də obsesiv-kompulsiv pozğunluğun (OKP) əsasında dura bilər və fərqli diaqnozlara baxmayaraq bəzi simptomların oxşarlığını izah edir.

Samir
 

0