Səhər vərdişləri gün ərzində özünü necə hiss etməyə ciddi təsir göstərir. Yüksək arterial təzyiqi olan insanlar adətən əsas profilaktik tədbirləri bilirlər: duz qəbulunu azaltmaq, kifayət qədər yatmaq, fiziki aktiv olmaq və həkimin təyin etdiyi dərmanları qəbul etmək – bütün bunlar təzyiqin aşağı salınmasına kömək edir. Lakin bəzi zərərli vərdişlər haqqında hər kəs məlumatlı olmaya bilər.
HİT.az xəbər verir ki, bu barədə “Parade” nəşri yazır.
Tibb mərkəzinin kardiologiya şöbəsinin rəhbəri Tarikşah Səid bildirib ki, arterial təzyiq ürəkdən bədənə qan daşıyan arteriyalarda yaranan faktiki təzyiqdir. Onun sözlərinə görə, sistolik təzyiq (yuxarı göstərici) ürəyin qanı bədənə vurduğu anda ölçülür, diastolik təzyiq (aşağı göstərici) isə ürək yığılmasını tamamladıqdan sonra arteriyaların elastikliyi hesabına saxlanılır.
Böyüklər üçün normal arterial təzyiq adətən 120/80 hesab olunur. Birinci dərəcəli hipertenziya 130–139/80–89, ikinci dərəcə isə 140/90-dan yuxarı göstəricilərdir. ABŞ Xəstəliklərə Nəzarət və Profilaktika Mərkəzlərinin məlumatına görə, böyüklərin demək olar ki, yarısında yüksək təzyiq müşahidə olunur.
Əgər sizə artıq hipertenziya diaqnozu qoyulubsa, həyat tərzində dəyişikliklərin vacibliyini bilirsiniz. Lakin oyandıqdan dərhal sonra çəkinilməli olan bir hərəkətin mövcud olduğunu bilirdinizmi? Məlum olur ki, bu, arzuolunmaz reaksiyalara və bu xroniki vəziyyətlə bağlı simptomlara səbəb ola bilər.
Kardioloq Menhel Kinno bildirir ki, yüksək təzyiqi olan insanlar oyandıqdan dərhal sonra, xüsusilə də antihipertenziv dərmanlar qəbul edirlərsə, qəfil şəkildə yataqdan qalxmamalıdırlar.
Onun sözlərinə görə, əvvəlcə yavaş-yavaş qalxmaq, bir-iki dəqiqə yatağın kənarında oturmaq lazımdır. Bu, başgicəllənmə, zəiflik və hətta huşun itirilməsi riskini azaldır. Bu simptomlar müvəqqəti olaraq təzyiqin enməsi və ürəyə qayıdan qan həcminin azalması ilə əlaqədardır.
Kardioloq qeyd edir ki, yalnız qəfil qalxmaq deyil, həm də dərhal intensiv fiziki yüklənməyə başlamaq tövsiyə olunmur. Buraya qaçış, ağır atletika, yüksək intensivlikli interval məşqləri və digər ağır məşqlər daxildir.
Həkim izah edir ki, səhər saatlarında təbii olaraq qan təzyiqi yüksəlir. Bu, bioloji ritmlər, simpatik sinir sisteminin aktivləşməsi və hormonal dəyişikliklərlə bağlıdır. Bu “səhər sıçrayışı” ürək-damar sisteminə əlavə yük yarada, xüsusilə nəzarətsiz hipertenziya və ya ürək xəstəlikləri olan insanlarda ürək ritminin pozulması və digər ağırlaşmalar riskini artıra bilər.
Mütəxəssis məsləhət görür ki, əvvəlcə yavaş şəkildə qalxıb su içmək, dərmanları qəbul etmək və yalnız 30–60 dəqiqə sonra yüngül fəaliyyətə başlamaq lazımdır. Məsələn, dartınma hərəkətləri və ya sakit gəzinti uyğun seçimdir.
İntensiv məşqləri isə daha gec vaxta saxlamaq tövsiyə olunur ki, orqanizm hazır olsun və təzyiq stabilləşsin.
Həkim həmçinin fərdi fiziki aktivlik planının mütləq şəkildə mütəxəssislə razılaşdırılmasını tövsiyə edir. Onun sözlərinə görə, həftə ərzində müntəzəm orta intensivlikli aerob fəaliyyət hipertenziyanın idarə olunması və uzunmüddətli risklərin azaldılması üçün olduqca faydalıdır.
Tarikşah Səid əlavə edib ki, yüksək təzyiq çox vaxt ciddi dərəcədə artmayana qədər simptom vermir. Bu səbəbdən insanlar bəzən həkimə müraciət etmirlər. Lakin zaman keçdikcə yüksək təzyiq orqanlara zərər verə bilər. Buna görə də mütəmadi tibbi müayinələr və düzgün müalicə böyük əhəmiyyət daşıyır.
Samir
