Alimlər aroniya meyvələrindən, daha çox qara quşüzümü kimi tanınan bitkidən hazırlanan şirənin orqanizmə təsirini araşdıraraq onun yüksək yağlı qidalanma zamanı maddələr mübadiləsini və bağırsaq sağlamlığını dəstəkləyə biləcəyini müəyyən ediblər.
HİT.az xəbər verir ki, bu barədə “Earth” yazır.
“Frontiers in Nutrition” jurnalında dərc edilən araşdırmada alimlər yağlı qidalanma artdıqda bu giləmeyvə şirəsinin orqanizmi dəstəkləyib-dəstəkləmədiyini öyrənməyə çalışıblar.
Onlar insan mikrobiomu köçürülmüş steril siçanlardan istifadə ediblər. Donorlardan ikisi oxşar bədən göstəricilərinə malik olsa da, iltihab səviyyəsinə görə fərqlənib: birində aşağı, digərində isə həm sakit vəziyyətdə, həm də yağlı qidadan sonra yüksək səviyyə müşahidə olunub.
Sonradan həmin mikroorqanizmlər steril siçanlara köçürülüb və insan mikrobiomunun stabil şəkildə yaşadığını təsdiqləmək üçün ikinci nəsil siçanlar da yetişdirilib.
Daha sonra aparılan müşahidələr göstərib ki, siçanlarda insan donorlarına uyğun iki fərqli bağırsaq mikrob icması formalaşıb və qan göstəriciləri də əvvəlcədən fərqli olub.
Təcrübə 8 həftə davam edib. Siçanlar ya aroniya şirəsi, ya da eyni miqdarda şəkər tərkibli nəzarət içkisi qəbul ediblər. İlk iki həftədə standart yemlə birlikdə içki verilib. Növbəti 6 həftədə isə yüksək yağlı pəhrizə keçilib və içkilərin qəbulu davam edib. Bu yanaşma hər iki qrupda şəkər qəbulunun eyni qalmasını təmin edib. Komanda dəyişiklikləri izləmək üçün nəcis nümunələri toplayıb, həmçinin qan analizləri aparıb.
Araşdırmaya görə, ilk iki həftədə standart qidalanma zamanı aroniya şirəsi bağırsaq mikrobiomuna təsir göstərməyə başlayıb. Şirə içən siçanlarda ümumi bakteriya müxtəlifliyində (alfa müxtəliflik) kiçik artım müşahidə olunub.
Bəzi bakteriya qrupları, xüsusilə bitki mənşəli polifenolları orqanizm üçün istifadə oluna bilən kiçik birləşmələrə çevirən Eggerthellaceae ailəsinə aid bakteriyalar artıb.
Yüksək yağlı pəhriz mikrobiomun yenidən qurulmasına səbəb olub – alimlər bunu beta müxtəlifliyin dəyişməsi adlandırır. Qandakı metabolitlər də dəyişib, lakin aroniya şirəsi bu dəyişikliklərin bir qismini zəiflədib. Alimlər şirə içən siçanların yüksək yağlı qidalanmanın mənfi təsirlərinə daha davamlı olduğunu müşahidə ediblər.
Bununla belə, ilkin mikrobiom da mühüm rol oynayıb: iltihab səviyyəsi aşağı olan donor mikrobiomuna sahib siçanlar daha yüksək davamlılıq göstərib.
Məqalədə qeyd olunur ki, qan analizləri əlavə sübutlar verib. Aroniya şirəsi fosfatidilxolinlər və onlarla əlaqəli lipidlərin səviyyəsini artırıb. Bu molekullar hüceyrə membranlarının, o cümlədən bağırsaq divarının əsas komponentləridir və qoruyucu baryer funksiyası daşıyır.
Sağlam membran quruluşu bakterial komponentlərin qana keçməsini azaldır və iltihab riskini aşağı salır.
8 həftədən sonra aroniya şirəsi içən siçanlarda trimetilamin-N-oksid (TMAO) səviyyəsinin də daha aşağı olduğu müəyyən edilib. Bu maddə bağırsaq bakteriyaları müəyyən qida maddələrini parçalayarkən yaranır.
Aşağı TMAO və yüksək fosfatidilxolin səviyyələri yağ mübadiləsinin daha sağlam şəkildə getdiyini göstərə bilər.
İltihab səviyyəsi aşağı olan mikrobioma sahib siçanlarda aroniya şirəsi indolakril turşusunun artmasına səbəb olub. Bu molekul müəyyən bakteriyaların triptofan amin turşusunu parçalayaraq yaratdığı birləşmədir və antioksidant, iltihab əleyhinə təsirlərlə əlaqələndirilir.
Lakin bu maddəni hər mikrobiom istehsal edə bilmir – yalnız müəyyən bakteriyalar bunun üçün lazım olan fermentlərə malikdir. Yəni fayda ilkin bağırsaq mikrobiomundan asılı olub.
Alimlər bildiriblər ki, bu nəticələr nəzarətli heyvan modeli üzərində aparıldığı üçün mexanizmləri anlamağa kömək etsə də, insanlara tam şəkildə şamil edilmir.
Ümumilikdə isə tədqiqat qida maddələri ilə mikroorqanizmlər arasındakı qarşılıqlı təsirin sağlamlıq üçün həlledici rol oynadığını göstərir, xüsusilə yüksək yağlı qidalanma şəraitində.
Samir
