Yuta Universitetinin tədqiqatçıları onkoloji xəstəliklərin fərdiləşdirilmiş müalicəsini təkmilləşdirə biləcək yeni süni intellekt yanaşması hazırlayıblar. Sistem pasiyentin tam molekulyar profilini təhlil edərək daha dəqiq müalicə strategiyasının seçilməsinə kömək edə bilər.
HİT.az xəbər verir ki, tədqiqatın nəticələri "APL Quantum" jurnalında dərc olunub.
Müasir maşın öyrənməsi sistemləri adətən çox böyük həcmdə məlumat tələb edir və klinik tədqiqatlarda iştirakçı sayı çox vaxt onlarla və ya yüzlərlə məhdudlaşdığı üçün tibbdə səmərəliliyi azalır. Bu problem xüsusilə onkologiyada özünü göstərir. Çünki müalicənin nəticəsi ayrı-ayrı genetik mutasiyalardan deyil, DNT və RNT məlumatları da daxil olmaqla milyonlarla, hətta milyardlarla molekulyar xüsusiyyət arasındakı mürəkkəb qarşılıqlı təsirdən asılıdır.
Yeni metod kvant mexanikasının riyazi prinsiplərinə, xüsusilə superpozisiya və dolaşıqlıq (entanglement) anlayışlarına əsaslanır. "Multitensor müqayisəli spektral parçalanma" adlandırılan alqoritmlər eyni vaxtda bioloji məlumatların çoxsaylı qatlarını təhlil etməyə və xəstəliyin gedişinə, eləcə də müalicəyə cavaba təsir edən gizli əlaqələri müəyyən etməyə imkan verir.
Alimlər sistemi körpələr arasında ən geniş yayılmış xərçəng növü olan neyroblastomalı pasiyentlərin açıq məlumat bazası üzərində sınaqdan keçiriblər. Alqoritm sağqalma göstəriciləri və müalicənin effektivliyi ilə əlaqəli iki yeni proqnostik amil aşkar edib. Bu göstəricilər şiş DNT-si, qan və ya RNT analizlərinə əsaslanan ənənəvi biomarkerlərlə müqayisədə daha yüksək dəqiqlik nümayiş etdirib.
Əldə olunan nəticələr müxtəlif tibb mərkəzlərində və fərqli dövrlərdə müalicə almış müstəqil pasiyent qruplarında da təsdiqlənib. Bu isə metodun daha geniş əhali qruplarında tətbiq oluna biləcəyini göstərir.
"Qara qutu" prinsipi ilə işləyən bir çox neyron şəbəkəsindən fərqli olaraq, yeni sistem analiz nəticələrinin izahına imkan verir və gələcəkdə yeni dərmanların hədəfinə çevrilə biləcək konkret genləri və molekulyar mexanizmləri müəyyənləşdirir.
Tədqiqat müəlliflərinin fikrincə, bu texnologiya həqiqi dəqiq (precizion) tibbin inkişafı üçün yeni imkanlar açır. Belə ki, gələcəkdə müalicə ayrı-ayrı genetik markerlərə deyil, hər bir pasiyentin tam molekulyar xüsusiyyətlərinə əsasən fərdi şəkildə seçilə bilər.
Samir
