Uzun illər ölümcül neyrodegenerativ xəstəliklərlə əlaqələndirilən prion zülalları antibiotiklərə davamlı bakteriyalarla mübarizədə yeni imkanlar vəd edə bilər. Tədqiqatçılar süni intellektdən istifadə etməklə bu zülalların tərkibində antimikrob təsir göstərə bilən molekulyar hissələr aşkar ediblər.

HİT.az xəbər verir ki, prionlar genetik material daşımayan və orqanizmdə sağlam zülalların quruluşunu dəyişdirərək yayılan zədələnmiş zülallardır. Onlar standart sterilizasiya üsullarına yüksək davamlı olduqları üçün indiyədək əsasən təhlükəli xəstəlik törədiciləri kimi tanınıblar.

Yeni araşdırmada alimlər bakterial infeksiyalarla mübarizə məqsədilə prionların quruluşunu fərqli yanaşma ilə təhlil ediblər. Milyonlarla peptid zəncirinin ənənəvi üsullarla araşdırılması mümkün olmadığından, bu iş üçün "APEX" adlı süni intellekt sistemi tətbiq edilib.

Sistem insan və müxtəlif heyvan növlərindən əldə olunmuş təxminən 20 milyon qısa peptid fraqmentini təhlil edərək "prionin" adlandırılan 1179 potensial antimikrob peptid müəyyənləşdirib.

Daha sonra alimlər ən perspektivli hesab edilən 75 peptidi laboratoriya şəraitində antibiotiklərə davamlı bakteriyalar üzərində sınaqdan keçiriblər. Nəticələr göstərib ki, 42 peptid bakteriyaların hüceyrə membranını zədələyərək onları zərərsizləşdirə bilir. İki namizəd isə heyvanlar üzərində aparılan ilkin sınaqlarda da müsbət nəticə göstərib.

Tədqiqat müəllifləri hesab edirlər ki, bu nəticələr prionlara münasibəti dəyişə bilər. Onların fikrincə, bu zülallar təkcə xəstəliklərlə əlaqəli deyil, həm də yeni dərmanların hazırlanmasında istifadə oluna biləcək bioloji molekulların mənbəyi ola bilər.

Alimlər oxşar peptidlərin insan orqanizmində, mikrobiomda və digər canlılarda da mövcud ola biləcəyini ehtimal edirlər. Onların fikrincə, süni intellekt bu cür gizli molekulların aşkar edilməsində mühüm rol oynaya bilər.

Bununla yanaşı, tədqiqatın nəticələri hələ ilkin mərhələdədir. Mümkün klinik tətbiqlərin təhlükəsizliyi və effektivliyi gələcək araşdırmalarla təsdiqlənməlidir.

Samir