Alimlər insan beynində xatirələrin uzun illər qorunmasına kömək edən mühüm bioloji mexanizmi müəyyən ediblər. 

HİT.az xəbər verir ki, araşdırmanın nəticələrinə görə, xüsusi bir molekul sinir hüceyrələri arasındakı əlaqələri sabit saxlayaraq məlumatların unudulmasının qarşısını alır.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, insan beyni məlumatları saxlayarkən kompüterdəki qovluq sistemi ilə müqayisə oluna biləcək şəkildə işləyir. Məlumatların təsadüfi şəkildə toplanması onların sonradan tapılmasını çətinləşdirərdi. Buna görə də beyin məlumatları müəyyən kontekstlərə yerləşdirərək və bir-biri ilə əlaqələndirərək yaddaşda saxlayır.

Araşdırma "Science Advances" jurnalında dərc olunub və yaddaşın formalaşması prosesində iştirak edən bioloji mexanizmlərə yeni işıq salıb.

Tədqiqat zamanı alimlər müəyyən ediblər ki, "KIBRA" adlı molekul xatirələrin qorunmasında əsas rol oynayan "PKM" fermentini sinir hüceyrələri arasındakı əlaqələrdə sabit saxlayır. Alimlərin sözlərinə görə, bu molekul bioloji "yapışdırıcı" funksiyasını yerinə yetirərək yaddaşın uzunmüddətli qorunmasına şərait yaradır.

Maraqlıdır ki, insan orqanizmində zülallar müəyyən müddətdən sonra parçalanaraq yenilənsə də, bu mexanizm sayəsində keçmiş hadisələrə dair məlumatlar itmir. Molekulyar səviyyədə fəaliyyət göstərən bu sistem məlumatların zaman, məkan və hadisələrlə əlaqəsini qoruyaraq onların uzun illər yaddaşda qalmasına imkan verir.

Alimlər qeyd edirlər ki, məhz bu həssas mexanizmin pozulması "Alzheimer" kimi neyrodegenerativ xəstəliklərin yaranmasında mühüm rol oynaya bilər.

Araşdırma çərçivəsində mütəxəssislər laboratoriya şəraitində siçanların beyninin hipokamp nahiyəsini tədqiq ediblər. Müşahidələr göstərib ki, "KIBRA" molekulu ilə "PKM" fermenti arasındakı qarşılıqlı əlaqə yaddaşın formalaşması və saxlanılması üçün həyati əhəmiyyət daşıyır.

Tədqiqat müəllifləri hesab edirlər ki, əldə olunan nəticələr gələcəkdə "Alzheimer" xəstəliyinin müalicəsi üçün yeni dərmanların və terapevtik üsulların hazırlanmasına kömək edə bilər.

Samir