İnsan onurğasının ən mühüm xüsusiyyətlərindən biri onun düz olmamasıdır. Onun xarakterik əyrilikləri olmasaydı, iki ayaq üzərində yerimək orqanizm üçün daha çətin olardı. 

HİT.az xəbər verir ki, bu barədə “Raketa.hu” yazır.

İnsan bədəninin digər mühüm xüsusiyyəti isə uzun müddət dik vəziyyətdə qala bilməsi və iki ayaq üzərində hərəkət etməsidir.

“Lakin bunun üçün təkcə güclü sümüklər və əzələlər kifayət deyil – bütün skelet sistemi daim hərəkətə uyğunlaşacaq şəkildə fəaliyyət göstərməlidir. Bu sistemdə xüsusi rolu onurğa oynayır. İlk baxışdan sadə dayaq sütununa bənzəsə də, əslində kifayət qədər mürəkkəb strukturdur”, – materialda qeyd olunur.

Onurğaya yandan baxdıqda onun vahid düz xətt deyil, birlikdə xarakterik ikiqat S-şəkilli forma yaradan ardıcıl əyriliklər sistemindən ibarət olduğu görünür. Boyun şöbəsi içəriyə doğru əyilir, döş şöbəsi xaricə doğru qabarır, bel şöbəsi isə yenidən içəriyə doğru əyilir.

Bu quruluş sayəsində onurğa nəinki bədəni dəstəkləyir, həm də hərəkət zamanı yaranan yüklərin öhdəsindən gəlir.

“Bu fərq tamamilə sərt, düz sütun təsəvvür etdikdə daha aydın olur. Belə bir konstruksiya hər addım və hərəkət zamanı yaranan qüvvələri birbaşa öz üzərinə götürməli olardı. Bunun əvəzinə onurğanın təbii əyrilikləri sistemi daha çevik edir və yerimə, eləcə də digər hərəkətlər zamanı yaranan vibrasiyaları udmağa kömək edir. Eyni zamanda bədənin çəkisi və cazibə qüvvəsinin təsiri onurğa ilə onu sabitləşdirən əzələ qrupları arasında bölüşdürülür”, – nəşr izah edir.

Bu səbəbdən bədənin vəziyyətinin sürətlə dəyişdiyi hallarda onurğanın fəaliyyəti xüsusilə mürəkkəb olur. Əyilərkən, qalxarkən və ya dönərkən onurğa təkbaşına işləmir, bədənin digər hissələrinin hərəkətlərinə uyğunlaşır. Beləliklə, bu dinamik sistemdəki əyriliklər hərəkət zamanı yaranan enerjinin və yüklərin onurğa boyunca düzgün bölüşdürülməsinə imkan verir.

“Nəticə etibarilə fəqərələrin arasında yerləşən fəqərəarası disklərin də rolu bununla bağlıdır. Onurğanın əyri quruluşu sayəsində fəqərələr vahid və tamamilə düz ox boyunca yerləşmir. Buna görə də yük yalnız bir istiqamətdə ötürülmür. Beləliklə, fəqərəarası disklər bütün qüvvənin birbaşa onların üzərinə düşməsi əvəzinə, yükü udmağa və bölüşdürməyə kömək edir”, – nəşr əlavə edir.

İkiqat S-şəkilli forma doğulduğumuz andan etibarən malik olduğumuz xüsusiyyət deyil. Əvvəlcə körpələrin onurğası daha çox ifadə olunan S-şəkilli əyriliyə malik olur. Daha sonra uşaq dikəlmək üçün lazım olan getdikcə daha çox hərəkəti mənimsədikcə bu forma tədricən yaranır.

“Baş qaldırılarkən boyun əyriliyi formalaşır, daha sonra isə sürünmə və yerimə prosesində onurğa inkişafını davam etdirir. Beləliklə, son formaya yaxın S-şəkilli quruluş motor bacarıqlarının inkişafı çərçivəsində yaranır və insan bədəninin şaquli vəziyyətə uyğunlaşması ilə sıx bağlıdır”, – materialda vurğulanır.

Eyni zamanda təbii əyriliklərin formalaşması və ya onların sonradan qorunması normadan fərqlənirsə, bu, onurğanın fəaliyyətinə təsir göstərə bilər. Belə pozuntulara, məsələn, həddindən artıq kifoz və ya lordoz, eləcə də skolioz aid edilə bilər.

Nəşr yekunlaşdırır ki, onurğanın ikiqat S-şəkilli forması sadəcə anatomik xüsusiyyət deyil, təkamül nəticəsində yaranmış mürəkkəb konstruktiv həlldir. Bu quruluş eyni zamanda tarazlığın qorunmasına, yüklərin bölüşdürülməsinə və hərəkət zamanı yaranan qüvvələrin udulmasına kömək edir.

Samir